Wydarzenia

Spotkanie poświęcone będzie żydowskim artystom, intelektualistom, przedsiębiorcom i działaczom społecznym wywodzącym się z dawnych wschodnich terenów Rzeszy, należących dziś do Polski. Rozmowa przybliży postaci związane m.in. z Wielkopolską, Pomorzem, Śląskiem, Warmią i Mazurami oraz pokaże, w jaki sposób żydowskie, polskie i niemieckie doświadczenia wpływały na ich twórczość, działalność i tożsamość. Przywołamy sylwetki m.in. Ernsta Tollera, Bertholda Kempinskiego, Johanny Alexandry (Lotte) Jacobi.

W centrum dyskusji znajdzie się wielokulturowe dziedzictwo dawnego pogranicza polsko-niemieckiego, pamięć o jego mieszkańcach oraz ich związki z miejscami urodzenia. W spotkaniu udział wezmą dr Szymon Pietrzykowski (Żydowski Instytut Historyczny) oraz Kornelia Kurowska (Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa „Borussia w Olsztynie) oraz Magdalena Pospieszałowska (Muzeum Górnośląskie w Bytomiu).

Wydarzenie towarzyszy wystawie Obrazy tożsamości. Kolekcja przedwojennego Muzeum Żydowskiego w Berlinie. Istotną częścią zgromadzonych wówczas zbiorów było archiwum ikonograficzne dokumentujące kulturę, zwyczaje, przeszłość historyczną i wyróżniające się postaci społeczności żydowskiej w Niemczech i nie tylko.

Magdalena Pospieszałowska – kulturoznawczyni, specjalistka z zakresu teorii i historii kultury oraz edukatorka muzealna. Od 2012 roku związana z Działem Edukacji Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Doktorantka Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Śląskiego (dyscyplina: nauki o kulturze i religii) w ramach V edycji programu MEiN „Doktorat wdrożeniowy, gdzie złożyła dysertację pt.: „Spotkanie z (nie)obecnym. Dziedzictwo powojennej społeczności żydowskiej w Bytomiu: projekt ścieżki edukacyjnej”. W ramach realizacji pracy doktorskiej w czerwcu 2025 r. powstała aplikacja internetową, która umożliwia użytkownikom podążanie śladami historii i topografii żydowskiej w przestrzeni miejskiej, prezentując opracowane wyniki badań, bogate materiały wizualne oraz wybrane fragmenty opowieści świadków historii. Autorka artykułów dotyczących historii i dziedzictwa Żydów w Bytomiu (np. https://doi.org/10.1080/14725886.2026.2693003). W ramach pracy muzealnej: autorka wykładów oraz scenariuszy lekcji muzealnych z zakresu etnografii oraz historii (w tym: śląskiej kultury ludowej, śląskiej literatury, kultury żydowskiej, historii Żydów na Śląsku i w Bytomiu, m.in. Utracone Nadzieje, Dar Samuela Hirscha, Ślad Pokoleń. Od synagogi do żydowskiego domu modlitwy), a scenariuszy spacerów miejskich śladami żydowskiego dziedzictwa, zarówno przed- jak i powojennego. Autorka publikacji dla dzieci i młodzieży pt.: „Ślad pokoleń. Opowieść o bytomskich Żydach” (https://muzeum.bytom.pl/wp-content/uploads/2021/11/slad_pokolen_ksiazka.pdf)

Kornelia Kurowska - menadżerka kultury, edukatorka, ukończyła filologię germańską i podyplomowo zarządzanie zasobami ludzkimi; prezeska Fundacji „Borussia” i przewodnicząca Stowarzyszenia WK „Borussia”, w którym działa od 1993 r. Inicjatorka i koordynatorka programów i projektów edukacji obywatelskiej o zasięgu lokalnym, krajowym i europejskim. Inicjatorka programów międzysektorowej współpracy ze szkołami, instytucjami, samorządami w kraju i za granicą; zajmuje się zagadnieniami z obszaru edukacji międzykulturowej, komunikacji w grupie, zarządzania projektem; Współtwórczyni Centrum Dialogu Międzykulturowego DOM MENDELSOHNA w Olsztynie – miejsca pamięci i edukacji międzykulturowej. Pomysłodawczyni wielu przedsięwzięć z zakresu kultury i edukacji kulturalnej, promujących ciekawe zjawiska kulturalne, literackie, związane z tematyką europejską, realizowanych przez „Borussię” – wśród nich Festiwalu Mendelsohna (w 2026 r. odbywa się XI edycja Festiwalu). Członkini gremiów krajowych i międzynarodowych, zajmujących się edukacją kulturalną i obywatelską. Jest laureatką nagrody indywidualnej Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w dziedzinie kultury (2010), wyróżniona srebrną odznaką Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Za opiekę nad zabytkami” za działania na rzecz uratowania Domu Mendelsohna w Olsztynie i Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Warmińsko-Mazurskiego (2017). W 2025 r. otrzymała odznakę honorową Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Zasłużona dla Kultury Polskiej”

***

Wydarzenie towarzyszące wystawie czasowej "Obrazy tożsamości. Kolekcja przedwojennego Muzeum Żydowskiego w Berlinie".

Współfinansowano ze środków:
Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej Stiftung fur Deutsch-Polonische Zusammenarbeit

___

Wykorzystana grafika: Karte des Deutschen Reichs (Carl Vogel), 1893 r. / Wikimedia Commons (domena publiczna)