Aktualności

Ze względu na wysoki poziom merytoryczny nadesłanych prac oraz konieczność ich wnikliwej oceny przez Komisję Konkursową, wyłonienie laureatów wymagało od nas więcej czasu, niż zakładaliśmy. Dziękujemy również za cierpliwość w oczekiwaniu na ogłoszenie wyników.   

Poniżej publikujemy wyniki XII edycji Konkursu im. Majera Bałabana 2026  

Prace doktorskie 

Przyznano dwie nagrody ex aequo  

dr Aleksandra Gluba, „Sprzedane. Polskie i żydowskie narracje o prostytucji kobiet z ziem polskich od początku XX wieku do roku 1939” 

dr Katarzyna Kwiatkowska-Moskalewicz, „Moim marzeniem jest budować Polskę socjalistyczną, wolną ojczyznę wolnych i szczęśliwych ludzi. Strasznie się jednak boję… Tożsamościowe i polityczne dylematy Żydów komunistów w Polsce 1918–1968 – studium podwójnej klęski” 

Prace magisterskie: 

Miejsce I: mgr Anna Darewska,  „Zbieranie ducha narodu żydowskiego. Narodowy projekt etnograficzny autorów >Ba Ync Jid’n. Księgi Folkloru i Filolgii< (1923) 
Miejsce II: mgr Jakub Galas, „Talmudyczny Hogwart. Elementy fantastyczne w literaturze hebrajskiej na wybranych przykładach” 

Serdecznie gratulujemy Autorkom i Autorom wyróżnionych prac.   

Z laureatami skontaktujemy się indywidualnie w sprawie gali uroczystego wręczenia nagród w drugiej połowie sierpnia. 

O patronie konkursu 

Urodzony we Lwowie w 1877 roku Majer Bałaban jako pierwszy zastosował nowoczesne metody naukowe do badań nad dziejami polskich Żydów. Uważał, czemu dawał wyraz w swoich książkach i artykułach, że polska społeczność żydowska należała do najważniejszych i najbardziej twórczych w dziejach żydostwa na całym świecie. 

W czasie I wojny światowej służył jako rabin wojskowy w Lublinie. W okresie międzywojennym uczył, kierował Seminarium Rabinicznym w Warszawie, wykładał na Uniwersytecie Warszawskim i w Instytucie Nauk Judaistycznych, którego tradycje pielęgnuje do dziś mieszczący się w jego dawnym gmachu Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma. Nawet podczas okupacji niemieckiej, uwięziony w warszawskim getcie, Bałaban nie zaprzestał pracy naukowej. Zmarł na przełomie 1942 i 1943 roku. 

Konkurs im. Majera Bałabana 

Od 2009 roku jego imię nosi organizowany przez Żydowski Instytut Historyczny konkurs naukowy na najlepsze prace magisterskie i doktorskie o Żydach i Izraelu. 

Sam pomysł konkursu narodził się w Żydowskim Instytucie Historycznym w 1990 roku. Po przełomie ustrojowym zaczęły powstawać prace z dziedzin humanistycznych, naruszające rozliczne tabu i stereotypy obecne w poprzedniej epoce. Jedną z takich białych plam stanowiły dzieje Żydów w Polsce. W różnych ośrodkach naukowych zaczęto organizować badania podejmujące tę tematykę, a ŻIH stał się miejscem, w którym prace te są przechowywane i udostępniane innym. Na przestrzeni lat tematyka przysyłanych prac się poszerzyła i nie są to jedynie prace stricte historyczne, ale dotyczące również kultury żydowskiej i pamięci o wielowiekowej obecności Żydów w Europie Wschodniej.