Aktualności

Tegoroczny Marsz Pamięci był poświęcony kobietom getta warszawskiego. To one każdego dnia podejmowały ogromny wysiłek, by podtrzymać życie rodzinne i społeczne w warunkach głodu, przemocy, przesiedleń i postępującej Zagłady. 

Z Umschlagplatzu przeszliśmy w pochodzie za Zuzanną Hertzberg – artystką interdyscyplinarną, artywistką i badaczką - trzymającą w dłoni stworzoną przez nią chorągiew dedykowaną kobietom z getta warszawskiego.   

Osoby odwiedzające nasz Instytut mogą zobaczyć w holu chorągiew, którą podczas Marszu niosła jej autorka – artystka, która ją wykonała. Zachęcamy do zatrzymania się przy tej wyjątkowej pracy i obejrzenia jej z bliska. 

Tak opisuje ją sama artystka:  

Na mojej chorągwi wyhaftowane są dwa symbole - żydowska gwiazda i romskie koło, ponieważ po raz pierwszy podczas Marszu Pamięci chciałabym, abyśmy upamiętnili osoby z obu skazanych na Zagładę społeczności - żydowskiej i romskiej. Społeczności, które były w Getcie Warszawskim i w przerażającej większości zginęły w wyniku Wielkiej Akcji. Zagłada to Shoah i Samudaripen, Churban i Porajmos, Holokaust i Kali Traš. To siostrzeństwo losów, mimo różnic, i zobowiązanie do przeciwstawia się nie-pamięci. 

Moja praca dedykowana jest wszystkim kobietom i dziewczynkom z getta warszawskiego - kobietom o różnych doświadczeniach, tożsamościach politycznych, z odmiennych klas społecznych, z całym wachlarzem postaw i strategii przetrwania, tym, które były bohaterkami dnia codziennego, stawiającym opór cywilny i tym, które podjęły decyzję o walce zbrojnej. Tym, których samo życie było już aktem oporu i heroizmem. Bez oceniania i wartościowania. 

Wyhaftowane w różnych kolorach symbole nawiązują do tych odmienności, które nie powinny być zacierane i nie powinny podlegać manipulacji na użytek doraźnych polityk historycznych. 

„Mir Zajnen Ale Szwester, Sawore Sam Phenia, Wszystkie Jesteśmy Siostrami“ to  hasło wyhaftowane zarówno na awersie i rewersie chorągwi, jak i oddane w metalu na symbolicznej instalacji, na której zawiązane zostały wstążki pamięci. Hasło na chorągwi wyszyte jest w trzech językach - żydowskim, romskim oraz polskim. W kolorach symbolizujących kobiecą siłę (róż) i walkę (fiolet). W analogicznych barwach są okalające chorągiew frędzle. Pordzewiona na różne odcienie stal i spatynowana miedź odnoszą się do materialności wykopywanych z ziemi kobiecych przedmiotów, które należały do zamordowanych oraz do historii samego miejsca. Instalacja nawiązująca kształtem do choragwi, jest reminiscencją bramy - od każdej i każdego z nas zależy, czy poprzez drobne akty - wieszania wstążek, wspólnego spaceru ulicami miasta, przekazywania opowieści - otworzymy się na inne narracje i możliwości uprawiania pamięci, które mogłyby rozgałęziać się jak kłącza a nie nawzajem konkurować.  

Na Skwerze im. Racheli Auerbach - jednej z nielicznych członkiń grupy tworzącej Archiwum Ringelbluma, która przeżyła wojnę - znajduje się instalacja artystyczna autorstwa Zuzanny Hertzberg, na której zawiązaliśmy symboliczne Wstążki Pamięci z imionami ofiar. Są one elementami rzeźby eksponowanej w przestrzeni publicznej do 10 sierpnia br.  

Fot. Andrzej Stawiński, Fot. Grzegorz Kwolek