Jan Doktór Kultura religijna żydów w Rzeczypospolitej Obojga Narodów – jej źródła i transformacje

W swojej najnowszej publikacji Jan Doktór analizuje z właściwą sobie ogromną erudycją fenomen życia religijnego i duchowego polskich żydów – począwszy od wieku XIII, czyli od momentu pojawienia się wyznawców judaizmu w Rzeczpospolitej, przez apogeum rozwoju ich kultury i religii na tych ziemiach, aż po czasy upadku Rzeczypospolitej, u schyłku wieku XVIII.

Poczucie potęgi własnej wspólnoty dawało im pewność siebie w kontaktach z żydami sefardyjskimi i orientalnymi, było powodem dumy z własnych tradycji religijnych, które chcieli chronić w obliczu ekspansji halachizmu talmudycznego, opartego na bliskowschodnich tradycjach. Na taki opór nie odważyła się żadna inna żydowska tradycja regionalna i żadna też nie wybiła się na samodzielność poza polskim Aszkenazem. Podkreślam przymiotnik polskim, mamy tu bowiem do czynienia z religijnymi i kulturowymi tradycjami przejętymi wprawdzie z nadreńskiego Aszkenazu, ale już zaadaptowanymi do miejscowych zwyczajów, rozwiniętymi i zmodyfikowanymi. Miejscowi żydzi przestali się uważać za żydów w ogóle, stali się żydami Rzeczypospolitej (polskimi lub litewskimi) z własnymi obyczajami, a nawet odrębnymi regulacjami prawnymi.

– na podstawie Zakończenia

 

Jan Doktór – pracownik naukowy ŻIH specjalizujący się w badaniach nad duchowością żydowską na ziemiach I Rzeczypospolitej. Wydał m.in. Słowa Pańskie (2017), Początki chasydyzmu polskiego (2004), Misjonarze i żydzi w czasach mesjańskiej zawieruchy 1648–1792 (2012) czy Jakub Frank i jego mesjańska droga. Nowe spojrzenie (2023). Redaktor naczelny „Kwartalnika Historii Żydów”, jest inicjatorem serii wydawniczej Źródła do Studiów nad Duchowością Żydów, w której ukazują się klasyczne dzieła duchowości żydowskiej. Jest laureatem wielu nagród, m.in. Nagrody im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej (2021), Klio (2024), czy Nagrody im. Józefa A. Gierowskiego i Chonego Shmeruka (2024). Uhonorowany Medalem Wolności i Solidarności oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

 

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.logo_MKiDN_skrĘcone_mono_czarny_napis.png [24.04 KB]

 

Autor: Jan Doktór

Rok wydania: 2026

Język: polski

ISBN: 978-83-67872-40-9

Oprawa: miękka

Format: 140 x 215 mm

Liczba stron: 450

 

Zrzut ekranu 2026-02-05 104529.png