Wydarzenia

Seminarium poświęcone będzie rekonstrukcji biografii intelektualnej Filipa Friedmana jako historyka zajmującego się historią społeczną i gospodarczą, absolwenta Uniwersytetu Wiedeńskiego, a zarazem przedstawiciela środowiska historyków żydowskich w międzywojennej Polsce i pedagoga. Punktem wyjścia będzie analiza jego usytuowania w obrębie przedwojennych i powojennych sieci intelektualnych, które kształtowały zarówno jego warsztat badawczy, jak i kierunki refleksji historiograficznej.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona powojennej transformacji dorobku Filipa Friedmana, kiedy to stał się jednym z pionierów badań nad Zagładą, m.in. jako dyrektor Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej i autor pierwszej monografii poświęconych losowi Żydów lwowskich. Seminarium podejmie próbę uchwycenia związków między wcześniejszymi zainteresowaniami badawczymi a powojenną problematyką Zagłady. W oparciu o kwerendę archiwalną prowadzoną w kraju i za granicą seminarium stanie się również przestrzenią refleksji metodologicznej nad możliwościami i ograniczeniami pisania biografii intelektualisty, który pozostawił po sobie jedynie skąpe materiały osobiste, a którego dorobek należy rekonstruować przede wszystkim poprzez rozproszone źródła i kontekst instytucjonalny.

prof. Natalia Aleksiun – historyczka, doktorka historii (UW) i Jewish Studies (NYU), profesorka historii Żydów na Uniwersytecie Florydzkim w USA jako Harry Rich Professor of Holocaust Studies. Współpracuje z Centrum Studiów Żydowskich im. Filipa Friedmana na Uniwersytecie Łódzkim. Była stydendystką m.in. Herbert D. Katz Center for Advanced Judaic Studies na Uniwersytecie Pensylwanii, Imre Kertesz Kollegg w Jenie, USHMM w Waszyngtonie i Simon Wiesenthal Institute w Wiedniu. Prócz kilkudziesięciu artykułów w polskich i zagranicznych czasopismach naukowych, opublikowała Dokąd dalej? Ruch syjonistyczny w Polsce 1944–1950 (Warszawa 2002) i Conscious History: Polish Jewish Historians before the Holocaust (London 2021). Współredagowała trzy tomy „Polin. Studies in Polish Jewry”: o pamięci Zagłady (t. 20), historiografii żydowskiej (t. 29) i żydowskim dzieciństwie (t. 36) oraz numer European Holocaust Studies zatytułowany Places, Spaces and Voids in Holocaust Studies (2021). Była również współredaktorką zbiorów artykułów Entanglements of War: Social Networks during the Holocaust (2023), The Rescue Turn and the Politics of Holocaust Memory (2024). Wraz z Marion Kaplan współredagowała trzeci tom The Cambridge History of the Holocaust (2025), poświęcony ofiarom Zagłady. Opublikowała krytyczne wydanie Zagłady Żydów żółkiewskich Gerszona Taffeta (2019). Przygotowuje monografie o doświadczeniu Żydów ukrywających się w Galicji Wschodniej i o tzw. aferze trupiej w Europie Środkowo-Wschodniej.

***

Seminarium organizowane jest w ramach EHRI-PL i dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na zadanie „Działania bieżące Polskiego Węzła Krajowego EHRI-PL – konsorcjum EHRI-ERIC realizowane przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma [ŻIH] na lata 2025– 2027 wraz z partnerami krajowymi”.

***

Fot. Yad Vashem Photo Archive, Jerusalem. 1427/223