Wydarzenia

Di Grodziske gasn (jid. די גראָדזשיסקע גאַסן) – Grodziskie ulice 

Spacer śladami dawnego żydowskiego miasta, jakim był Grodzisk przed 1939 rokiem, to poruszająca podróż do przedwojennego świata. Wędrówka pozwoli odkryć materialne i duchowe dziedzictwo społeczności żydowskiej, która tuż przed wojną stanowiła niemal połowę mieszkańców miasta, a we wcześniejszych latach nawet 80 procent ludności. 

Podczas spaceru uczestnikom towarzyszyć będą archiwalne fotografie, wspomnienia i słowa dawnych żydowskich sąsiadów, a także biografie sławnych grodziszczan – od artysty Wolfa Kibla po genialnego szachistę Miguela Najdorfa. Ważnym elementem spotkania będzie bezpośredni kontakt z językiem jidysz, który przez wieki dominował na tutejszych ulicach. Poprowadzimy dla uczestników specjalne warsztaty zatytułowane „Zapisz swoje imię po żydowsku”. To unikalna, praktyczna okazja, aby poznać podstawy alfabetu hebrajskiego i własnoręcznie przelać swoje imię na papier w języku dawnego Grodziska. 

Trasa spaceru powiedzie przez miejsca, które kiedyś stanowiły serce lokalnego życia religijnego, społecznego i gospodarczego. Odwiedzimy pomnik postawiony w miejscu dawnej, pięknej, drewnianej synagogi, szkołę żydowską, zobaczymy kamienice dawnych mieszkańców, a spacer zakończymy przy jednej z czterech ocalałych na Mazowszu cmentarnych bram. 

Po zakończeniu spaceru zainteresowane osoby będą mogły we własnym zakresie pozostać w Grodzisku Mazowieckim i wziąć udział w niezależnym wydarzeniu – warsztacie odczytywania macew prowadzonym przez Krzysztofa Bielawskiego na miejscowym cmentarzu żydowskim w ramach projektu „Grodziski zabytek”.

UWAGA: Ze względu na warunki pogodowe spacer został odwołany.

Miejsce zbiórki: Hol ŻiH.
Zapisy na wydarzenie przez formularz: https://shorturl.at/xVuQi
Liczba miejsc ograniczona, decyduje kolejność zgłoszeń.
Zapisy trwają do wyczerpania wolnych miejsc, najpóźniej do 26 czerwca do godziny 14:00.

• Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, jednak uczestnicy w trakcie wspólnego przejazdu powinni zakupić bilety komunikacji publicznej. Ceny biletów zależą od przewoźnika i posiadanych zniżek.  
• W przypadku niesprzyjających warunków atmosferycznych organizator zastrzega sobie możliwość odwołania/przesunięcia wycieczki. 
• Udział w spacerze jest dobrowolny i odbywa się na własną odpowiedzialność uczestników. Każdy uczestnik zobowiązany jest do przestrzegania zasad bezpieczeństwa i przepisów ruchu drogowego. 
• Podana trasa wycieczki jest szkicem i może ulec modyfikacji lub skróceniu. 
• Organizator nie odpowiada za rzeczy osobiste uczestników. 
• Osoby niepełnoletnie uczestniczą jedynie pod opieką dorosłych.
• Organizator nie zapewnia posiłku i napojów w trakcie wycieczki, w związku z powyższym uczestnicy powinni zapewnić sobie przekąski, a szczególnie wodę pitną.
• Wycieczka kończy się w Grodzisku Mazowieckim, powrót do Warszawy odbywa się niezależnie od Organizatora.

***

Anka Grzegorzewska – założycielka Fundacji LAS. Od 2009 r. wraz z Robertem Augustyniakiem opiekuje się cmentarzem żydowskim w Grodzisku Mazowieckim. Ponadto razem odzyskują macewy z terenu miasta, gromadzą historie, przedmioty, wspomnienia i współpracują z ocalałymi i potomkami grodziskich Żydów. Absolwentka stosunków międzynarodowych oraz dziennikarstwa na UW. Na co dzień pracuje w trzecim sektorze. Autorka i koordynatorka wielu projektów edukacyjnych i kulturalnych oscylujących wokół społeczności lokalnych oraz związanych z turystyką kwalifikowaną i przyrodą. 

Simche Taub - popularyzator języka jidysz. Studiował archeologię na Uniwersytecie Warszawskim oraz wiedzę o teatrze na Akademii Teatralnej w Warszawie. W roku 1999 ukończył Akademię Praktyk Teatralnych w Gardzienicach. Współpracował m.in. z Teatrem AKT, Komuną Otwock i Ośrodkiem Praktyk Teatralnych „Gardzienice”. Wcześniej współpracował z Atari Magazynem. W 1993 organizował literacką listę dyskusyjną Epat. Wraz z Jarosławem Lipszycem prowadził blog ASCII wykorzystujący estetyczne aspekty standardowego liternictwa. Swoje prace prezentował m.in. w formie projekcji zewnętrznej na elewacji wieżowca przy ul. Marszałkowskiej 76 w Warszawie, a ascii.blog.pl w 2003 zaprezentowano na wystawie Natarcie Netartu w Zachęcie oraz w 2005 na wystawie Fotoblog w ramach Międzynarodowego Festiwalu Fotografii w Łodzi. Od 2006 roku edytuje na Wikisłowniku język jidysz. Jest autorem większości haseł w tym języku. Współtwórca projektu jidisz lebt – powstałego jako rozszerzenie działań z Wikisłownika. Tworzy wspomagające przetwarzanie tekstów w jidysz oprogramowanie na wolnych licencjach. 

Fundacja LAS – założona w 2010 r., zajmuje się ochroną specyfiki, ciekawostek, kolorytu czy osobliwości terenów wyjątkowych i tych zwykłych. Promuje miejsca i sprawy właściwe danemu obszarowi, nieodkryte bądź zapomniane, a warte upublicznienia.  
W Grodzisku Mazowieckim jest pionierem przywracania historii społeczności żydowskiej, a jej członkowie inicjatorami i współorganizatorami pierwszego festiwalu kultury żydowskiej pt. Ulica Żydowska. Fundacja prowadzi portal www.grodziskerwort.pl i profil społecznościowy www.facebook.com/SztetlGrodzisk. Fundacja jest Społecznym Opiekunem Zabytków. 

***

Na ilustracji: Wolf Kibel, Pejzaż miasteczka, kolekcja prywatna.