Wydarzenia

Gabriel Narutowicz – historyczny, pierwszy prezydent II RP – został wybrany na to stanowisko w głosowaniu parlamentarnym dzięki wsparciu posłów reprezentujących mniejszości narodowe, w tym przedstawicieli Żydowskiego Koła Parlamentarnego. Stał się przez to celem ataków inspirowanych przez stronnictwa nacjonalistyczne – głównie endecję, której kandydat (Maurycy Zamoyski) niespodziewanie przegrał głosowanie. Ataki werbalne – prezydentowi-elektowi odmawiano polskości, nazywano go „żydowskim kandydatem” – uruchomiły przemoc fizyczną, której finał okazał się tragiczny.

Dzień po Święcie Niepodległości, 12 listopada, zapraszamy na kolejne spotkanie w ramach Czwartków na Tłomackiem w Żydowskim Instytucie Historycznym, organizowane we współpracy z Instytutem Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza

Będzie to okazja, by w gronie zaproszonych znakomitych specjalistów porozmawiać m.in. o okolicznościach, które doprowadziły do zamachu i tragicznej śmierci prezydenta Narutowicza 16 grudnia 1922 r.; stosunku władz II RP do społeczności żydowskiej; różnych formach antysemityzmu (zarówno odgórnego, jak i oddolnego) w międzywojennej Polsce; uniwersalnych mechanizmach języka nienawiści; zagrożeniach, jakie wiążą z narastającą polaryzacją życia politycznego; oraz sposobach przeciwdziałania tym i pozostałym negatywnym zjawiskom.

Na te i inne tematy dyskutować będą prof. Maciej Górny (Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN), prof. Janusz Mierzwa (Uniwersytet Jagielloński) i dr Izabela Mrzygłód (Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie). Dyskusję moderować będzie prof. Adam Leszczyński (Instytut Narutowicza).

****

Maciej Górny - prof. dr hab. w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN w Warszawie. Główne obszary jego zainteresowań to dzieje Europy Środkowo-Wschodniej w XIX i XX wieku oraz historia nauki. Jego książki o marksistowsko-leninowskich historiografiach regionu po 1945 roku zostały przetłumaczone na kilka języków (m. in. angielski, niemiecki i czeski). Pisał o zaangażowaniu ludzi nauki w politykę: Wielka Wojna profesorów. Nauki o człowieku (1912-1923), Warszawa 2014 (wyd. angielskie ukazało się w 2019 r., rosyjskie ukaże się wkrótce) oraz Kreślarze ojczyzn. Geografowie i granice międzywojennej Europy, Warszawa 2017 (wydanie niemieckie ukazało się w 2019 roku). Wraz z prof. Włodzimierzem Borodziejem opublikował głośną historię „długiej” I wojny w Europie Środkowo-Wschodniej: Nasza wojna, t. I: Imperia, 1912-1916 oraz t. II: Narody, 1917-1923, Warszawa 2014-18 (książka ukazała się już po niemiecku, wydania angielskie, czeskie i włoskie w przygotowaniu). Poza tym od czasu do czasu publikuje w „Gazecie Wyborczej”, „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, „Przeglądzie Politycznym”. Ma na koncie współtworzenie wystaw – ostatnio Architektura niepodległości w Europie Środkowej w MCK w Krakowie.

Janusz Mierzwa: polski historyk i muzealnik, profesor w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Znawca historii społecznej, politycznej i gospodarczej Drugiej Rzeczypospolitej. Wielokrotnie nagradzany i odznaczany za swoją działalność naukową oraz piśmienniczą (m. in. Lauret m. in. I Nagrody w Konkursie Książka Historyczna Roku im. Karola Modzelewskiego (wspólnie z Piotrem Cichorackim, Joanną Dufrat i Piotrem Rucińskim) oraz odznaczony medalem „Pro Patria”). Poprzednio pełnił dyrektora Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila” w Krakowie (w latach 2013-2015) oraz członka Rady Muzeum PRL w organizacji (w latach 2014-2018).

dr Izabela Mrzygłód - pracowniczka naukowa w Niemieckim Instytucie Historycznym w Warszawie, współpracuje również z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk przy projekcie „Archiwum Włodzimierza Borodzieja”. Studiowała historię na Uniwersytecie Warszawskim, w czasie studiów doktoranckich stypendystka OeAD na Uniwersytecie Wiedeńskim, Narodowego Centrum Nauki (program ETIUDA), Instytutu Historii Europejskiej w Moguncji. Tytuł doktora uzyskała w na UW w 2021 r. Pracowała jako asystentka naukowa w Imre Kertész Kolleg w Jenie (2011-2012) i była kuratorką galerii Polski międzywojennej w Muzeum Historii Polski (2015-2017), współpracowała również z Muzeum Powstania Warszawskiego przy edycjach źródłowych (2012-2015, 2021). Zatrudniona jako adiunkta (post-doczka) w Instytucie Slawistyki PAN, w projekcie OPUS: „Dokumenty i biurokracja w regionach poniemieckich: państwotwórczość, regulacja i kontrola w Polsce i Czechosłowacji (od lat 40. do 70. XX wieku)” (2022-2026). Wykładała na Uniwersytecie Wrocławskim (2021) i Uniwersytecie Warszawskim (2022) oraz stale współpracuje ze Szkołą Doktorską „Anthropos” IPAN (2022-obecnie).

Adam Leszczyński - prof. dr hab., historyk i socjolog, wykładowca Uniwersytetu SWPS w Warszawie, profesor w Instytucie Studiów Politycznych PAN w Warszawie, Dziennikarz “Gazety Wyborczej” (1994-2017) i współzałożyciel OKO.press (2017-2024). Autor kilkudziesięciu artykułów i kilku monografii naukowych, w tym m.in. “Ludowej historii Polski” (2020) oraz “Obrońców pańszczyzny” (2023). Napisał także kilka książek reporterskich (m.in. “Naznaczeni. Afryka i AIDS”, 2002) i publicystycznych. Nominowany m.in. do Nagrody Nike, Nagrody im. Jana Długosza (dwukrotnie), Nagrody im. Jerzego Giedroycia oraz Nagrody im. Kazimierza Moczarskiego.

****

Organizatorem wydarzenia jest Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma

Wydarzenie organizowane we współpracy z Instytutem Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza

 ____      

Fot. Gabriel Narutowicz, 1915 r., źródło: domena publiczna (Wikimedia Commons)