Wydarzenia

Wśród ustanowionych przez Sejm i Senat RP Patronów Roku 2026 jest ksiądz Stanisław Staszic (1755-1826), powszechnie znany jako działacz polityczny i przyrodnik, badacz zasobów geologicznych ziem polskich i organizator przemysłu.

Analizując problemy społeczne i ustrojowe, wypowiadał się na temat ludności żydowskiej, wyrażając przy tym przekonanie, że charakteryzuje ją nienawiść do chrześcijan, mająca swe źródło w judaizmie. Uważał Żydów za bardzo niebezpiecznych wrogów wewnętrznych i przyczynę nieszczęść narodu polskiego. Poglądy te miały wpływ na stosunek polskich elit politycznych do problemu prawnej i społecznej emancypacji starozakonnych.

Temat przedstawią: dr Aleksandra Oniszczuk z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr Paweł Fijałkowski z ŻIH.

dr Aleksandra Oniszczuk - absolwentka studiów historycznych na Uniwersytecie Warszawskim (2010, praca magisterska pod kierunkiem prof. Tomasza Kizwaltera, prima cum laude). Absolwentka studiów prawniczych na Uniwersytecie Wrocławskim (2013) oraz wrocławskiego Studium Kultury i Języków Żydowskich (2013). Obroniła doktorat z historii na Uniwersytecie Wrocławskim (2016, praca napisana pod kierunkiem prof. Leszka Ziątkowskiego, wyróżniona przez Radę Instytutu Historycznego UWr.). W latach 2011-2015 zatrudniona w Pracowni Historii Instytutu Badań Edukacyjnych przy projektach związanych z diagnozowaniem i kształceniem kompetencji historycznych uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Odbyła staże badawcze na Christian-Albrechts-Universität zu Kiel (finansowane przez DAAD), Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne (Centre National de la Recherche Scientifique), Université de Strasbourg (rząd Republiki Francuskiej), Humboldt-Universität zu Berlin (Polska Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej) oraz w Käte Hamburger Kolleg w Münster (Universität Münster).

dr Paweł Fijałkowski – historyk i archeolog, pracownik Działu Naukowego ŻIH. Zajmuje się dziejami Żydów w okresie staropolskim, historią polskiego protestantyzmu, pradziejami Mazowsza oraz homoerotyzmem w kulturze europejskiej. Autor m.in. książek Żydzi w województwach łęczyckim i rawskim w XV-XVIII w. (1999), Androgynia, dionizyjskość, homoerotyzm. Niezwykłe wątki europejskiej tożsamości (2016). Współkurator wystawy Ramię przy ramieniu? Żydzi w polskich dążeniach niepodległościowych 1794–1918 (2022–2023).

Wykorzystana grafika: Stanisław Staszic. Uczony i dobroczyńca (1755-1826). Litografia Antoine’a Maurina z cyklu „Portrety królów i dygnitarzy polskich”, wydana przez Franciszka Daziaro w Warszawie po 1851 r. (Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Cyfrowe, domena publiczna)