Aktualności

Wernisaż zgromadził przedstawicieli amerykańskich środowisk związanych z badaniem  i edukacją tematyki dotyczącej historii i kultury Żydów, a także osoby, których rodziny pochodziły z Polską, w wielu przypadkach potomkowie Ocalałych z Zagłady. Wśród znamienitych gości obecni byli m.in. Ronald i Jo Carole Lauder, prof. Barbara Kirshenblatt-Gimblett, darczyńczyni Irene Pletka, Jonathan Brent dyrektor YIVO Institute for Jewish Research, prof. Samuel Kassow czy Steven i Rut Meed - potomkowie Władki Meed, uczestniczki ruchu oporu w getcie warszawskim. Obecni byli także konsul generalny RP w Nowym Jorku Mateusz Sakowicz oraz Jakub Świetlik, dyrektor Instytutu Kultury Polskiej w Nowym Jorku.

Nasz Instytut reprezentowali Dyrektor dr Michał Trębacz oraz Zuzanna Schnepf-Kołacz, kuratorka wystawy i Zastępczyni Dyrektora ds. Programowych. 

- Nasza wystawa otwiera się równo 80 lat od dnia, gdy cudem zachowane dokumenty, które za chwilę zobaczą Państwo w centralnej części ekspozycji, zostały odnalezione przez Ocalałych z Zagłady, m.in. przez Hersza Wassera i Rachelę Auerbach - razem z Blumą Wasser byli oni jedynymi członkami Oneg Szabat, którzy przeżyli wojnę. Po wydobyciu dokumentów z ruin getta przystąpiono do ich konserwacji z niezwykłą troską i dbałością - powiedziała Zuzanna Schnepf-Kołacz, kuratorka wystawy i Zastępczyni Dyrektora ds. Programowych.

- Spróbujmy wyobrazić sobie powojenną Warszawę, miasto niemal zrównane z ziemią, naznaczone tragedią dwóch powstań. W tym morzu ruin dwoje ludzi ocalałych z Zagłady szuka – jak sami to określali – skarbu. Gdzieś pod gruzami getta kryje się archiwum, które sami pomogli stworzyć. Szukają go, bo wiedzą, jak jest cenne. „Pamiętajcie! Leży tam pod ruinami skarb narodowy. Jest tam Archiwum Ringelbluma. […] Nawet jeśli jest tam pięć pięter ruin, musimy znaleźć Archiwum – stwierdził dr Michał Trębacz, Dyrektor ŻIH. 

Tytuł wystawy: „Will these words reach you?” to tłumaczenie słów z dziennika Lejzora Czarnobrody, który w trakcie wielkiej akcji deportacyjnej w getcie warszawskim pisał: 

A czy te słowa trafią do Ciebie, któryś jeszcze pozostał? 
Wierny Przyjacielu, czy wydobędą je na światło dzienne? 
Bo to dla ciebie piszę

Dziennik Lejzora Czarnobrody, wpis z 28 sierpnia 1942 r. 

Lejzor nie był stałym członkiem grupy Oneg Szabat. Był jedną z osób, których relacje włączono do Archiwum. 

Ten krótki fragment zawiera w sobie esencję i jedną z głównych idei przyświecających niezwykłej pracy Oneg Szabat. Wiele dokumentów zachowanych w Archiwum wyraża ideę dawania świadectwa losowi Żydów skazanych na zagładę, zachowania i przekazania go kolejnym pokoleniom. 

Na ekspozycji znalazły się oryginalne obiekty, w tym jedna ze skrzynek, w których ukryto archiwum, a także reprodukcje, mapy, infografiki, animacje i materiały filmowe z powojennych prac wykopaliskowych. Wśród prezentowanych dokumentów jest m.in. karta z dziennika Ringelbluma, sporządzona w języku jidysz, oraz niemieckie zarządzenie z 22 lipca 1942 r. o rozpoczęciu deportacji Żydów z Warszawy. Oficjalnie mówiło ono o „wysiedleniu na wschód”; w rzeczywistości oznaczało transporty do obozu zagłady w Treblince. Organizatorzy ekspozycji pokazali też zaproszenie na wieczór sederowy w sierocińcu Janusza Korczaka z kwietnia 1942 r., skierowane do Ringelbluma i jego żony Judyty. 

Wystawa podróżująca „Will These Words Reach You? The Underground Archive of the Warsaw Ghetto” została stworzona przez Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie we współpracy z Museum of Jewish Heritage – a Living Memorial to the Holocaust, YIVO Institute for Jewish Research oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Projekt wsparły finansowo Taube Philantrophies, Irene Kronhill Pletka oraz Fundacja Kronhill Pletka. Dodatkowe wsparcie zapewniło polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Instytut Kultury Polskiej w Nowym Jorku.

Kuratorkami wystawy są Zuzanna Schnepf-Kołacz, Zastępczyni Dyrektora ds. Programowych ŻIH oraz Marta Janczewska, Zastępczyni Kierownika Działu Naukowego ŻIH, a kuratorką organizacyjną jest Marta Sarnowska, Kierowniczka Działu Edukacji ŻIH. 

Wystawę będzie można oglądać w The Museum of Jewish Heritage – A Living Memorial to the Holocaust w Nowym Jorku do 14 lutego 2027 roku. 

Kolofon 

Autorki koncepcji wystawy i kuratorki: Marta Janczewska, Zuzanna Schnepf-Kołacz 

Koordynacja wystawy: Marta Sarnowska 

Kuratorzy sekcji lokalnych: Tamar Rabinowitz, Sara Softness, Eddy Portnoy 

Projekt aranżacji: Anna Rzeźnik, Kasper Skirgajtto-Krajewski, Malina Rostocka, annakasper.pl 

Wykonawca scenografii: Forma i Detale, Konrad Kamać  

Organizacja wystawy: Matthew Meade (MJH)  

Mapy: Wawrzyniec Święcicki, Kasper Skirgajtto-Krajewski  

Animacja: Dominika Struzik, Justyna Gawełko

Opieka konserwatorska: Violetta Bachur (ŻIH), Maciej Stasiewicz (ŻIH), Emily Finan (Inwentaryzatorka MJH)  

Tłumaczenie: Zofia Sochańska, Natalia Kłopotek, Jennifer Bell, Eleonora Bergman, Anna Brzostowska, Maria Ferenc, Jerzy Giebułtowski, Katarzyna Gucio, Raphael Halff, Krzysztof Heymer, Christopher Hutton, Dianne Levitin, Michael C. Steinlauf, Lena Watson  

Korekta: Eleonora Bergman, Stuart Dowell, Tamar Rabinowitz, Zofia Sochańska, Sara Softness  

Key visual wystawy: Anna Rzeźnik, Kasper Skirgajtto-Krajewski, annakasper.pl 

Projekt katalogu Agnieszka Prus

Program towarzyszący: Jennifer Goldsmith, Anna Michalska, Bartosz Remisko, Julia Rothkoff, Marta Sarnowska, Sydney Yaeger 

Konsultacje: Eleonora Bergman, Barbara Engelking, Maria Ferenc, Agnieszka Kajczyk, Samuel Kassow, Barbara Kirshenblatt-Gimblett, Justyna Majewska, Agnieszka Zółkiewska 

Zdjęcie udostępnione dzięki uprzejmości The Museum of Jewish Heritage – A Living Memorial to the Holocaust w Nowym Jorku, Rebecca Greenfield.