Aktualności

Wernisaż zgromadził przedstawicieli amerykańskich środowisk związanych z badaniem historii Żydów, a także osoby związane z Polską. Wśród gości znaleźli się m.in. Ronald Lauder z żoną, prof. Barbara Kirshenblatt-Gimblett czy darczyni Irene Pletka. Obecny był konsul generalny RP w Nowym Jorku Mateusz Sakowicz, Jakub Świetlik dyrektor Instytutu Kultury Polskiej w Nowym Jorku oraz przedstawiciele pozostałych polskich placówek w tym mieście.  

Nasz Instytut reprezentowali Dyrektor dr Michał Trębacz oraz Zuzanna Schnepf-Kołacz, kuratorka wystawy i Zastępczyni Dyrektora ds. Programowych. 

- Nasza wystawa otwiera się równo 80 lat od dnia, gdy cudem zachowane dokumenty, które za chwilę zobaczą Państwo w centralnej części ekspozycji, zostały odnalezione przez Ocalałych z Zagłady, m.in. przez Hersza Wassera i Rachelę Auerbach – razem z Blumą Wasser byli oni jedynymi członkami Oneg Szabat, którzy przeżyli wojnę. Po wyciągnięciu dokumentów z rumowiska przystąpili do ich konserwacji z niezwykłą troską i dbałością – powiedziała Zuzanna Schnepf-Kołacz, kuratorka wystawy i Zastępczyni Dyrektora ds. Programowych. 

- Spróbujmy wyobrazić sobie powojenną Warszawę, miasto niemal zrównane z ziemią, naznaczone tragedią dwóch powstań. W tym morzu ruin dwoje ludzi ocalałych z Zagłady szuka – jak sami to określali – skarbu. Gdzieś pod gruzami getta kryje się archiwum, które sami pomogli stworzyć. Szukają go, bo wiedzą, jak jest cenne. „Pamiętajcie! Leży tam pod ruinami skarb narodowy. Jest tam Archiwum Ringelbluma. […] Nawet jeśli jest tam pięć pięter ruin, musimy znaleźć Archiwum – stwierdził dr Michał Trębacz, Dyrektor ŻIH. 

Tytuł wystawy: „Will these words reach you?” to tłumaczenie słów z dziennika Lejzora Czarnobrody, który w trakcie wielkiej akcji deportacyjnej w getcie warszawskim pisał: 

A czy te słowa trafią do Ciebie, któryś jeszcze pozostał? 
Wierny Przyjacielu, czy wydobędą je na światło dzienne? 
Bo to dla ciebie piszę

Dziennik Lejzora Czarnobrody, wpis z 28 sierpnia 1942 r. 

Lejzor nie był stałym członkiem grupy Oneg Szabat. Był jedną z osób, których relacje włączono do Archiwum. 

Ten krótki fragment zawiera w sobie esencję i jedną z głównych idei przyświecających niezwykłej pracy Oneg Szabat. Wiele dokumentów zachowanych w Archiwum wyraża ideę dawania świadectwa losowi Żydów skazanych na zagładę, zachowania i przekazania go kolejnym pokoleniom. 

Ekspozycja łączy prezentację oryginalnych obiektów z Archiwum Ringelbluma z opowieścią o historii jego powstania, ukrycia i powojennego odnalezienia, a także o losach ludzi, którzy stworzyli tę unikalną kolekcję dokumentów. Wśród prezentowanych dokumentów jest m.in. karta z dziennika Ringelbluma, sporządzona w języku jidysz, oraz niemieckie zarządzenie z 22 lipca 1942 r. o rozpoczęciu deportacji Żydów z Warszawy. Oficjalnie mówiło ono o „wysiedleniu na wschód”; w rzeczywistości oznaczało transporty do obozu zagłady w Treblince. 

Wystawa podróżująca „Will These Words Reach You? The Underground Archive of the Warsaw Ghetto” została stworzona przez Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie we współpracy z Museum of Jewish Heritage – a Living Memorial to the Holocaust, YIVO Institute for Jewish Research oraz Stowarzyszeniem Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.  

Kuratorkami wystawy są Zuzanna Schnepf-Kołacz, Zastępczyni Dyrektora ds. Programowych ŻIH oraz Marta Janczewska, Zastępczyni Kierownika Działu Naukowego ŻIH, a kuratorką organizacyjną jest Marta Sarnowska, Kierowniczka Działu Edukacji ŻIH. 

Wystawę będzie można oglądać w The Museum of Jewish Heritage – A Living Memorial to the Holocaust w Nowym Jorku do 14 lutego 2027 roku.