„Żydowskie dylematy Andrzeja Wajdy” — relacja z debaty w Żydowskim Instytucie Historycznym

Wide wajda4
Krzysztof Srebrny, Anna Kaplińska-Struss i Wojciech Pszoniak w ŻIH-u  /  Grzegorz Kwolek

„Żydowskie dylematy Andrzeja Wajdy” – debata pod takim hasłem odbyła się w Żydowskim Instytucie Historycznym w ramach cyklu Czwartki na Tłomackiem. Była ona pierwszą z serii dyskusji na temat żydowskich motywów w twórczości polskiego reżysera. Spotkanie poprowadziła dziennikarka Anna Kaplińska-Struss, a w rozmowie towarzyszyli jej aktor Wojciech Pszoniak i psychoanalityk Krzyszof Srebrny. 

Anna Kaplińska-Struss: Artur Sandauer powiedział raz, że Andrzej Wajda, nie będąc Żydem, nie mógł opowiadać swoich historii od środka. I faktycznie, robi to z pewnej perspektywy, w której widzi w Żydzie kogoś innego, co oczywiście nie musi prowadzić ani do filosemityzmu ani do antysemityzmu. Wajda z perspektywy inteligenckiego dworku mierzy się z tym tematem, ale u niego w filmach widać, że antysemitami są raczej ludzie z niższych sfer, co widać już od „Samsona” i „Pokolenia”. Reżyser buduje też zawsze podwójne postaci kobiet, np. Lucy kontra Anka w „Ziemi obiecanej”, gdzie każda żydowska postać ma swój idealny polski cień. […] Wydaje mi się, że Wajda zawsze był z zewnątrz. Jego pozycja to pozycja Polaka, świadka, który patrzy z zewnątrz i mierzy się z rolą świadka.

[…]

Wojciech Pszoniak: Sytuacja jest bardzo skomplikowana. Szczególnie po tym co się stało podczas II wojny światowej, a później w 1968 r. Bez tego kontekstu trudno w ogóle poruszać ten temat. Do tego dochodzi jeszcze fakt, że Wajda nie był Żydem. […] Myślę, że dla niego był to problem, który polegał na tym, że nie przeżył tego co Żydzi. A chcąc dotykać tematyki żydowskiej trzeba przeżyć. To jest mój punkt widzenia. Inaczej dotyka się – bardziej lub mniej – problemów mniej istotnych.

[…]

Krzysztof Srebrny: Dla mnie ciekawe jest to, że wiele filmów Wajdy było odrzucanych na Zachodzie. Może dlatego, że był Polakiem, a nie polskim Żydem? Może te same filmy wyreżyserowane przez polskiego Żyda byłyby zupełnie inaczej odbierane?

 ***

Obszerne fragmenty dyskusji można zobaczyć poniżej:

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem