rodał

(od niem. Rodel = zwój dokumentów); Sefer Tora (hebr., Księga Tory; jid. Sejfer-Tojre); zwój Tory – tekst Pięcioksięgu, spisany w języku hebrajskim na pergaminie i nawinięty na dwa wałki (ace(j) chajim). Zgodnie z tradycją, pergamin musiał pochodzić z określonej części skóry zwierzęcia koszernego (por. kaszer). Poszczególne bryty zszywano nićmi, wykonanymi ze ścięgien nóg zwierzęcia, i – czasami dodatkowo – wzmacniano przyklejanymi, pergaminowymi paskami. Od początku XIX w., zwyczajowo, r. liczył 248 kolumn tekstu, w każdej po 42 wiersze. W czasach talmudycznych do pisania używano trzciny, później – aż po czasy współczesne – ptasich piór, przede wszystkim indyczych. Atrament powinien był być czarny i – w miarę możliwości – jak najtrwalszy. Przed przystąpieniem do pracy sofer obowiązany był do poddania się kąpieli rytualnej w mykwie (por. czystość rytualna). R. nigdy nie jest iluminowany; jedynymi ozdobnikami są tzw. taginy (tagin), przypominające kształtem hebrajską literę zajin. Trzy taginy umieszcza się tylko nad niektórymi, wybranymi (7 spośród 22) literami (por. hebrajski alfabet); przy czym środkowy tag jest najwyższy. Całość takiego ozdobnika przypomina hebrajską literę szin. Wałki r. wykonane były z drewna i metalu; na obydwu ich końcach znajdowały się profilowane, niekiedy inkrustowane talerze, na których czasami zamieszczano inskrypcje donacyjne, wraz z datą. Rączki wałków przeważnie były gładkie, dostosowane do nakładania na nie korony (korona na Torę) lub specjalnych ozdób (rim(m)onim). Zużyte r. trafiały do genizy, a następnie były grzebane na cmentarzu. (Zob. też: g(e)lila; hagbaha; sij(j)um)

Autor hasła: Magdalena Sieramska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem