muzea żydowskie w Polsce

Jeszcze w XIX wieku idea ochrony i zbierania zabytków kultury żydowskiej nie była popularna w społeczności żydowskiej w Polsce, na co wpływały przede wszystkim względy religijne oraz finansowe. Nie istniała też możliwość opieki państwa polskiego nad zabytkami. Pierwsze próby kolekcjonowania i dokumentowania skarbów tej kultury podejmowali głównie historycy i miłośnicy sztuki. Dopiero pod koniec tego stulecia i na początku XX wieku zainteresowanie przeszłością, a także rozwój turystyki wpłynął na popularyzację zainteresowania sztuką i kulturą materialną Żydów polskich. Pierwszą placówką muzealną, poświęconą żydowskiej sztuce kultowej, było warszawskie Muzeum Starożytności Żydowskich imienia Mathiasa Bersohna, założone w 1910. W Wilnie od 1919 istniało Muzeum Towarzystwa Historyczno-Etnograficznego im. Sz. An-Skiego. W 1934 zostało otwarte Muzeum Żydowskiej Gminy Wyznaniowej we Lwowie. Przed II wojną światową były to jedyne publiczne muzea żydowskie w Polsce. W czasie wojny, wraz z zagładą ludności żydowskiej, uległy zniszczeniu zbiory muzeów. Po wojnie jedynymi placówkami muzealnymi, całkowicie poświęconymi dziejom i kulturze Żydów polskich są: Muzeum Żydowskiego Instytutu Historycznego (ŻIH) oraz Muzeum Historii i Kultury Żydów Krakowa. W innych muzeach znajdują się jedynie działy judaistyczne; na przykład w Muzeum w Tykocinie, Muzeum Pojezierza Włodawsko-Łęczyńskiego we Włodawie, Muzeum Okręgowym w Lesznie, Muzeum w Łańcucie. Wszystkie te placówki mieszczą się w dawnych budynkach synagog (oprócz Muzeum ŻIH) i mają stałe ekspozycje, związane z życiem codziennym i religijnym Żydów polskich. Prócz tego, duże kolekcje judaików znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Narodowego w Krakowie. Wraz z rozwojem zainteresowania kulturą i religią Żydów polskich, coraz częściej organizowane są rozmaite wystawy, poświęcone tej tematyce. Do najważniejszych należą: Wystawa dzieł artystów żydowskich 1918-1939, prezentowana w 1987 w Biurze Wystaw Artystycznych w Olsztynie; Żydzi – polscy, wystawa zorganizowana przez Muzeum Narodowe w Krakowie w 1989; oraz Judaica w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, wystawa zorganizowana w 1993. (Zob. też Zrzeszenie Żydowskich Artystów Malarzy i Rzeźbiarzy w Krakowie)

Autor hasła: Renata Piątkowska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem