monogamia

Prawo Mojżeszowe nie zawiera zakazu poligamii czy też posiadania konkubin; praktykowali ją królowie DawidSalomon, podobnie jak inni władcy starożytnego Bliskiego Wschodu. Także Herod I Wielki miał wiele żon, choć równocześnie trudno go uznać za wzór władcy, uosabiający powszechny model kulturowy pobożnego Izraelity. Jednak prorocy, opisując związek Izraela z Bogiem, przedstawiają go jako związek monogamiczny. Także w późniejszych interpretacjach, m. uzyskuje wymiar pierwotnego planu Boga, który miał zostać wyrażony już w akcie stworzenia (Rdz 1,27; 2,18–24), zaś dom Izaaka – wzorca jej stosowania. Już od wczesnego okresu po niewoli babilońskiej m. była regułą życia społecznego, zaś poligamia – sytuacją wyjątkową, raczej związaną z życiem grzesznym (por. grzech). Również w literaturze z czasów Drugiej Świątyni, Hasmoneusze są prezentowani jako przewodnicy ludu, praktykujący m. Stała się ona prawem w okresie powstawania Talmudu i w czasach późniejszych. Wśród tan(n)aitów, amoraitówgaonów nie ma poligamistów. W hag(g)adzie m. znajduje swe uzasadnienie mistyczne (por. małżeństwo). Mimo to, w średniowieczu – głównie pod wpływem islamu – bigamia i poligamia była praktykowana przez Żydów, zwłaszcza w krajach orientalnych, ale także w pewnym zakresie w Europie. Za ostateczny kres procesu kształtowania się m. jako prawa w judaizmie, zwłaszcza w odniesieniu do Żydów aszkenazyjskich, uznawana jest takana rabiego Gerszoma ben Jehudy, pochodząca z około 1000 r. n.e., który wszelkie naruszenia m. nakazał karać najsurowszą klątwą (cherem), oraz przyjęcie owej takany przez europejskich Żydów, jako obowiązującego prawa (por. tak(k)anot). Z tego miedzy innymi wynikały prawo i praktyka, zgodnie z którymi np. istniała możność poślubienia nowego partnera (bez popełnienia bigamii), ze względu na obłęd współmałżonka, z którym halacha nie dopuszczała rozwodu, po zdobyciu pisemnej zgody stu rabinów.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem