midrasz

(od hebr., darasz = badać, poszukiwać, śledzić, l.mn. midraszim; jidysz, medresz, l.mn. medroszim) – szczególny rodzaj rabinicznych komentarzy do ksiąg biblijnych, także wyjaśniających pewne kwestie halachiczne, posługujący się swobodną formą, w przeciwieństwie do ścisłej interpretacji tekstu (peszer; p(e)szat), a przede wszystkim, poprzez wykorzystanie literackich form opowieści, paraboli, legend. Później m. miały także konotację związaną z homiletyką, gdyż kaznodzieje wykorzystywali je jako tezy, rozpoczynając swe publiczne wystąpienia. Ściślej, m. to: 1. metoda swobodnej interpretacji biblijnej, zwłaszcza egzegeza posługująca się metodami hermeneutycznymi; 2. swobodna interpretacja fragmentów tekstu biblijnego, mająca na celu wydedukowanie nowego prawa bądź znalezienie dlań potwierdzenia w niepisanej tradycji albo też zmodyfikowanie przestarzałego prawa (midrasze halachiczne); 3. swobodne literackie wprowadzenie nowego zalecenia moralnego (Midrasz Ag(g)ada); 4. kazanie skonstruowane w oparciu o swobodne przedstawienie tekstu biblijnego; 5. antologie takich swobodnych przedstawień biblijnych tekstów; 6. cała literatura midraszowa. M. odegrał ważną i inspirującą rolę, przede wszystkim w edukacji żydowskiej społeczności, choć wiele wybitnych autorytetów wypowiadało się niechętnie na temat niektórych nieprawdopodobnych opowieści i legend, zawartych w m. Były one bowiem środkiem rozwoju wielu idei, a zarazem przekazu etycznych treści, dostępnym nie tylko dla wąskiego kręgu wybitnych uczonych, ale i dla prostych ludzi. Były także źródłem wytchnienia dla studentów akademii talmudycznychjesziw, a równocześnie istotną w nich metodą edukacji („Mistrz opowiadał nam hagadę”). Pewne fragmenty m. odnajdujemy także w Talmudzie. Miały one również wpływ na chrześcijaństwo i islam (Koran cytuje niektóre opowieści biblijne za pośrednictwem midraszy). (Por. też m.in: Barajta; Be-reszit Raba; Be-midbar Raba; d(e)rasz; D(e)warim Raba; E(j)cha Raba; Ester Raba; Ewel Rabati; hag(g)ada; Hag(g)ada szel Pesach; Jalkut; Jonasza Księga; Jubileuszy Księga; Kohelet Raba; Lekach Tow; Leviticus Raba; Majse-buch; Mechilta; Midrasz Miszle(j); Midrasz Aseret ha-Dibrot; Midrasz Szmuel; Midrasz Tehil(l)im; Midrasz ha-Gadol; Midrasz Raba; Midrasz Wa-jis(s)au; Pesikta de-Raw Kahana; Pesikta Rabati; Pirke(j) de-Rabi Eliezer; Rut Raba; Seder Olam Raba; Sefer ha-Bahir; Sifra; Sifre(j); Sifre(j) Zuta; sod; Szir ha-szirim Raba; Szmot Raba; Tanchuma; Targum Szeni; Zohar)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand