lewirat

(od łac. lewir = brat męża, szwagier; hebr., jawam; ożenek z bezdzietną wdową po zmarłym bracie – jibum [hebr.]) – starożytny obyczaj rozpowszechniony wśród wielu ludów; w judaizmie przyjmujący specyficzną formę; starszy niż Prawo Mojżeszowe, o czym świadczy opis historii JudyTamar (Rdz 38,8 i nn.). Zapis prawa, według którego niewiastę po bezpotomnej śmierci męża powinien pojąć za żonę jej szwagier, by mieć z nią dzieci, zawarty jest w biblijnej Księdze Powtórzonego Prawa (25,5–6) oraz w traktacie talmudycznym Jewamot. Pierworodny, zrodzony z tego związku, był spadkobiercą zmarłego; nadawano mu też jego imię, „by nie zaginęło [ono] w Izraelu”. Przepis ten wszakże – według interpretacji talmudycznej – dotyczy tylko wdowy po bezdzietnie zmarłym, tj. nie posiadającym w ogóle potomków (nie tylko męskich) z żadnej żony, tj. nie tylko z tej, która właśnie została wdową (hebrajski, jewama), ale i z innych (na przykład poprzednich). Nakładany przezeń obowiązek ciąży na bracie, który urodził się przed zgonem zmarłego. Jeśli przyszedł on na świat bodaj o dzień wcześniej, to wdowa musi czekać do czasu, aż chłopiec ukończy 13 lat i jeden dzień, kiedy to małżeństwo będzie mogło zostać urzeczywistnione (por. bar micwa) bądź konieczność jego zawarcia zostanie unieważniona dzięki odbyciu obrządku chalicy. W czasach biblijnych nie odbywał się formalny ślub, lecz wdowa stawała się (miała status) jewama, natychmiast po zgonie małżonka. Choć formalnie powinna być ona poślubiona, jak inne kobiety, to jednak nie stawało się to za pośrednictwem uroczystości zaślubin, lecz jedynie dzięki publicznej deklaracji (hebrajski, maamar). W judaizmie reformowanym odrzucono l. i związany z nim obrządek chalicy.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem