jarmułka

(jid. jarmełke; od tur. jahmurłuk = kaptur); mycka (od niem. Mütze = czapka); kipa; kumta (hebr.) – mała, okrągła czapeczka bez daszka, zakrywająca tylko wierzch głowy, noszona powszechnie przez żydowskich mężczyzn w środkowej i wschodniej Europie. Na co dzień zakładano skromne, czarne j., natomiast w święta – bardziej okazałe, często aksamitne, ozdobione haftem lub wykonane techniką szychu, określaną mianem „hiszpańskiej roboty” (jid. szpanier arbet), czasem okolone futerkiem; w Polsce często nazywane szabasówkami. Zwyczaj nakrywania głowy nie jest nakazany żadnymi przepisami biblijnymi czy talmudycznymi. Jego źródeł doszukuje się w słowach Biblii, dotyczących stroju arcykapłana (Wj 28,4,36–39) lub w tradycyjnym nakryciu głowy uczonych babilońskich. Obowiązek stałego noszenia nakrycia głowy rozpowszechnił się wśród Żydów eur. dopiero w średniowieczu. Być może, było to następstwem nakazu noszenia przez Żydów w miejscach publicznych, dla odróżnienia od innych członków społeczeństwa, kapeluszy o specjalnym kroju. Znak hańby Żydzi przekształcili więc w symbol szczególnej czci, oddawanej Bogu. W zależności od tradycji kulturowych rozwijających się w danym państwie, noszono różnorodnego kształtu nakrycia głowy. W Polsce powszechne były czarne kapelusze o szerokim rondzie, sztrajmle oraz – później – charakterystyczne, czarne czapki z daszkiem. Obecnie, jedynie Żydzi ortodoksyjni zobowiązani są do ciągłego noszenia j. (wśród religijnej młodzieży – pod wpływem ruchu Bne(j) Akiwa – upowszechnił się zwyczaj noszenia szydełkowych j., zwanych w języku hebrajskim kipa sruga), Żydzi reformowani nie muszą nakrywać głowy, nawet w synagodze (por. judaizm ortodoksyjny; judaizm reformowany).

Autor hasła: Magdalena Sieramska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem