faryzeusze

(hebr. peruszim; grec. farisaioi = oddzieleni) – w starożytności żydowskiej stronnictwo religijno-polityczne, wywodzące się z ruchu chasidim (por. asydejczycy). Pierwsze wzmianki o f. pochodzą z czasów arcykapłana Jonatana Hasmonejczyka (II w. p.n.e.). Po upadku Hasmoneuszy odgrywali dużą rolę, będąc dla ludu autorytetem duchowo-religijnym. Z życia politycznego wycofali się w czasie niewoli rzymskiej, choć poparli oba powstania przeciwko Rzymianom. Stanowili opozycję wobec saduceuszy (przez niektórych badaczy uważani byli za „demokratów”). Byli zwolennikami teokracji. Zwalczali wpływy hellenizmu. Obok Tory Pisanej, uznawali Tradycję Ustną (hebr. Tora sze-be-al-pe), a ze studiowania Prawa i jego interpretowania uczynili podstawę życia religijnego. W przeciwieństwie do saduceuszy, akceptowali rozbudowaną angelologię i demonologię. Wierzyli w nieśmiertelność duszy i zmartwychwstanie ciał, przykładali wagę do ścisłego przestrzegania przepisów rytualnych i troski o czystość kultową oraz do opozycji dobro-zło (czystość rytualna). Najczęściej ich postawa wiązana jest z maksymalizmem moralnym, choć istnieją także przeciwne interpretacje. Po powstaniu Bar Kochby (132-135 n.e.), kiedy esseńczycy i saduceusze utracili wpływy, nauka f. stała się oficjalnym stanowiskiem judaizmu. Ich poglądy okazały się decydujące dla powstania judaizmu rabinackiego, zwłaszcza za pośrednictwem akademii w Jawne. Obciążenie przez chrześcijan tzw. faryzeizmu negatywnymi konotacjami wynika z ewangelicznego przekazu o konflikcie Jezusa (Jezus z Nazaretu) z f. oraz z tego, że w początkach chrześcijaństwa zdominowany przez f. sanhedryn podjął z nim otwartą walkę. (Por. też Szymon ben Szetach)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand