czystość rytualna

(hebr. tohora). Biblijne prawa dotyczące cz.r. miały m.in. strzec świętości Przybytku, a potem Świątyni Jerozolimskiej; prawa te przedstawione są w Torze, głównie w Księdze Kapłańskiej, a rozwinięte w szóstym porządku Miszny (Tohorot). Odwrotnością cz.r. jest rytualna nieczystość (hebr. tuma). Powodują ją: wypływ nasienia (Kpł 15,2); miesiączka (Kpł 15,25); poród (Kpł 12); trąd (Kpł 13); kontakt ze zwłokami (Lb 19), padliną, niektórymi zwierzętami (w tym z płazami; Kpł 11); ponadto spalenie czerwonej jałówki (Lb 19) i pewnych innych ofiar (Kpł 4 i 16); oraz odprowadzenie kozła ofiarnego. Niektórzy współcz. komentatorzy podkreślają, że głównym źródłem rytualnej nieczystości jest śmierć. Dotknięcie osoby w stanie rytualnie nieczystym z powyższych przyczyn, a więc pozostających w nieczystości stopnia pierwszego, powoduje nieczystość rytualną drugiego stopnia, itd., aż do stopnia czwartego. Osoba rytualnie nieczysta nie może dotykać świętych obiektów, wejść do świątyni; kobieta nie może mieć stosunków płciowych; kohen nie może wykonywać obowiązków kapłańskich. Nieczystość rytualna dotyczy też naczyń, ubrań, sprzętów, żywności (por. kaszer; prawa dotyczące żywności). Przywrócenie stanu cz.r. wymaga częściowej izolacji, kwarantanny (np. po porodzie); kończyło się ono zanurzeniem w mykwie. W wypadku kontaktu ze zwłokami, potrzebne jest skropienie „wodą oczyszczenia”, czyli czystą wodą, zmieszaną z popiołem czerwonej jałówki bez skazy (Lb 19). Obecnie, gdy nie ma Świątyni, a więc nie ma możliwości takiego oczyszczenia, wszyscy Żydzi są uważani za tame, tj. pozostających w stanie rytualnej nieczystości. Dlatego tradycyjni Żydzi nie wchodzą na teren wzgórza świątynnego w Jerozolimie. Jednak po zniszczeniu Drugiej Świątyni (70 n.e.) większość praw dotyczących cz.r. przestała mieć zastosowanie. Wyjątkiem są niektóre zasady odnoszące się do kohenów, którzy – według halachy – nie mogą mieć kontaktu ze zwłokami, w tym nawet odwiedzać cmentarzy. Inny wyjątek dotyczy menstruacji. Wedle starożytnych i nadal podtrzymywanych przez halachę praw, znanych jako czystość rodziny (tohorat ha-miszpacha), kobieta żydowska musi udać się do mykwy po siedmiu dniach od ustania menstruacji, i dopiero wtedy może podjąć stosunki płciowe oraz nawiązać kontakt fizyczny z mężem (zob. też krew). Mężczyzn nie obowiązuje rytualne oczyszczenie w mykwie, choć niektórzy to czynią. Kąpiel w mykwie jest natomiast częścią procesu konwersji na judaizm, zarówno kobiet, jak i mężczyzn. (Zob. też: Mikwaot; netilat jadajim; Raba bar Nachmani; tahara; Tewul Jom; Ukcin; wąż)

Autor hasła: Stanisław Krajewski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand