chanukowy świecznik

chanukowa lampa (lampka; hebr. chanukij(j)a; jid. chanike-łomp, chanike-lajchter) – świecznik używany w czasie Chanuki; występuje w postaci: lampek z zapleckami, w których na podłużnej listwie zamocowanych jest osiem naczynek lub tulejek na oliwę, bądź świece; ośmio — lub dziewięcioramiennych menor; lub żyrandoli. Znane są także świeczniki podróżne, w formie pudełek z wieczkiem. Wykonywano je ze srebra, często stosując technikę filigranu; plateru; mosiądzu oraz fajansu. Podobnie jak balsaminki, ch.ś. odznaczają się wyjątkowym bogactwem kształtów, zdobnictwa i symbolicznych przedstawień. W synagodze, po prawej stronie aron (ha-)kodesz, jako przypomnienie menory świątynnej, ustawiano duży ch.ś., wykonany przeważnie z mosiądzu. Jest to jedyny wyjątek, kiedy świecznik ten nazywa się także menorą (a więc używa się nazwy zastrzeżonej wyłącznie dla świecznika siedmioramiennego). Ch.ś. zapala się w czasie trwania Chanuki codziennie, po zachodzie słońca, zaczynając od lewej jego strony i dodając każdego dnia jedno światło więcej. W przeciwieństwie do świateł zapalanych w szabat lub inne święta, światło ch.ś. nie może być wykorzystywane w celach praktycznych. Również ze szczególnego traktowania światła ch.ś. wynikł nakaz, by do zapalania go używać dodatkowego punktu świetlnego. Dlatego też zazwyczaj na ch.ś. umieszcza się dziewiąty palnik, zwany szamesem (jid., od hebr. szamasz = posługacz), od płomienia którego zapala się wszystkie pozostałe. W niektórych lampkach z zapleckami, oprócz szamesa, jest jeszcze jeden palnik, co daje w sumie dziesięć punktów świetlnych (czasami jest ich nawet dwanaście). Te dodatkowe światła są zapalane w szabat (przed zachodem słńca), przypadający w czasie Chanuki; lampa pełni wtedy podwójną rolę – ch.ś.szabaśnika.

Autor hasła: Magdalena Sieramska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand