arenda

(jid. arende) – nazwa wywodząca się z łaciny średniowiecznej (arendo = wydzierżawiam), oznaczająca dzierżawę; później używana głównie w odniesieniu do dzierżaw żydowskich. Uchwały sejmowe z 1538 i 1565 oraz II Statut Litewski z 1566 zabraniały Żydom arendowania ceł, myt i innych dochodów publicznych, toteż żydowscy arendarze (jid. rendares), zwani też pachciarzami (jid. pachters), obejmowali głównie browary, gorzelnie, karczmy i młyny. W dobie stanisławowskiej arendarze, szynkarze i karczmarze stanowili ok. 80% mieszkających na wsi Żydów. Od końca XVIII w. trwały rugi żydowskich arendarzy ze wsi w zaborach austriackim i rosyjskim. W Księstwie Warszawskim dekret z 1812 zakazywał Żydom produkcji i wyszynku trunków oraz mieszkania w karczmach i browarach, jednakże wydarzenia wojenne zahamowały jego realizację, a władze Królestwa Polskiego kilkakrotnie odraczały termin wprowadzenia go w życie. Publicyści dowodzili szkodliwości żydowskich dzierżawców dla systemu gospodarczego i kondycji materialnej chłopstwa, co w następnych dziesięcioleciach stanowiło pretekst do rugowania żydowskich karczmarzy i szynkarzy oraz zaostrzania przepisów (1848 i 1851), dotyczących produkcji i handlu alkoholem przez Żydów.

Autor hasła: Paweł Fijałkowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand