Tora

Tora (hebr., dosł.: Nauczanie, Pouczenie; jid. Tojre) – podstawowe pojęcie żydowskiej religii. W najwęższym, podstawowym sensie, jest to Pięcioksiąg Mojżeszowy (hebr. Chamisza Chumsze(j) Tora; Chumasz; jid. Chumesz), czyli pierwsza część Biblii Hebrajskiej (BH), obejmująca Księgi: Rodzaju (hebr. Be-reszit), Wyjścia (hebr. Szmot), Kapłańską (hebr. Wa-jikra), Liczb (hebr. Be-midbar), Powtórzonego Prawa (hebr. D(e)warim). W szerszym sensie jest to cała BH, zw. w chrześcijaństwie Starym Testamentem, a w jeszcze szerszym – tradycyjne prawo religijne (halacha) i cała literatura rabiniczna. Zwój Tory (hebr. Sefer Tora; jid. Sejfertojre) z wypisanym – zgodnie ze starożytną tradycją – tekstem Pięcioksięgu jest najświętszym obiektem rytualnym judaizmu; w czasie modlitw zbiorowych odczytuje się z niego kolejne fragmenty, co tydzień inne, i w ten sposób cały tekst jest w ciągu roku publicznie recytowany w synagodze (por.: parasza; Tory czytanie). Przy pokazywaniu podniesionego rodału śpiewa się: „Oto Tora, którą Mojżesz przedłożył dzieciom Izraela” (Pwt 4,44). Termin T. tłumaczy się nieraz jako „Prawo” lub „Zakon”, ale ma on znacznie szersze znaczenie. Komentarz do czytania bibl. nazywa się „słowem Tory” (hebr. d(e)war Tora), a szkołę dającą podstawy wiedzy religijnej zwie się talmud-torą. Wedle tradycji rabinicznej, T. to najistotniejsza mądrość; według przedwiecznej T. miało następować stworzenie świata. T. jest łącznikiem między Bogiem a światem; jest nośnikiem objawienia. Według tradycji, jest „Torą z Niebios” (hebr. Tora min ha-Szam(m)ajim); Mojżeszowi objawiony został nie tylko Dekalog, ale cały tekst Pięcioksięgu. Ta teza rozumiana była dosłownie i tak nadal czynią ultraortodoksyjni Żydzi. Zarazem tradycja zawiera niedosłowną wykładnię tezy, że wszystkie komentarze i późniejsze rozstrzygnięcia, zostały objawione Mojżeszowi; w Talmudzie występuje opinia, że dotyczy to nawet pytań, które zadają pilni uczniowie. Od T. Pisanej (Spisanej; hebr. Tora sze-bi-chtaw; jid. Tojre-szebiksaw) nieodłączna jest T. Ustna (hebr. Tora sze-be-al pe; jid. Tojre-szebalpe), czyli rozwinięcia i komentarze, przekazywane w ramach ustnej tradycji i spisane potem w Misznie oraz Talmudzie. Opracowywanie prawa religijnego i głębszego rozumienia objawienia ciągle trwa. T. jest na ustach, bo jest tradycją żywą – w niej zakotwiczona jest wszelka religijna aktywność Żydów. (Zob. też np.: ace(j) chajim; aron (ha-)kodesz; baal kore; Błogosławieństwo Tory; chatan Be-reszit; chatan Tora; haftara; korona na Torę; mat(t)an Tora; Miszne Tora; napierśnik; Prawo Mojżeszowe; rim(m)onim; Simchat Tora; sofer; sukienka na Torę; tarcza na Torę; Tochacha; Tora wa-Awoda; wskazówka do Tory; Zugot)

Autor hasła: Stanisław Krajewski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand