Talmud Jerozolimski

(hebr. Talmud Jeruszalmi, zw. też Talmud di-wne(j) maarawa = dosł.: Talmud Synów Zachodu); Talmud Palestyński (hebr. Talmud Erec Israel) – jedna z dwóch wersji (kompilacji) Talmudu, opracowana w środowisku i akademiach talmudycznych w Erec Israel (lecz nie w samej Jerozolimie, a głównie w Cezarei, Seforis i Tyberiadzie), składająca się z dwóch zasadniczych części: Miszny i Gemary. Istnieją znaczne różnice między Talmudem Babilońskim (TB) i TJ. W odniesieniu do Miszny, w wydaniach drukowanych czasami ukrywano je, poprzez wprowadzanie tej części tekstu z TB do edycji TJ. Jednym z czołowych architektów kompilacji Gemary TJ był uczony palestyński Jochanan ben Napacha. Jej redakcja została zakończona w akademii talmudycznej w Tyberiadzie ok. 400 n.e., z tym, że zamknięcia porządku Nezikin dokonano prawdopodobnie wcześniej w akademii w Cezarei ok. 350 n.e. Pośpiech w pracach nad TJ był podyktowany nasilającymi się prześladowaniami Żydów w Palestynie. TJ został spisany w języku, będącym mieszaniną języka hebrajskiego (odmiennego od hebrajskiego biblijnego; hebrajski język) oraz zachodniego dialektu języka aramejskiego, z domieszką słów łacińskich i zaczerpniętych z dialektu języka greckiego, używanego w Syrii i Palestynie. Zawiera dyskusje i rozszerzenie do 39 traktatów Miszny (do wszystkich traktatów porządków Zeraim, Moed i Naszim oraz większości Nezikin [bez Eduj(j)ot i Pirke(j) Awot] oraz nid(d)a z Tohorot). TJ jest niemal czterokrotnie mniejszy niż TB i zawiera ok. 750 tys. słów. Tylko ok. 16% jego tekstu poświęcone jest hag(g)adzie, ponieważ w środowisku palest. powstawały odrębne zbiory midraszy. Znajduje się też w nim znacznie mniej, niż w TB, wzmianek o demonach i aniołach, natomiast sporo odniesień do magii, czarów i astrologii. Manuskrypt z Lejdy, pochodzący z 1289, zawiera kompletny tekst TJ. Pierwsze wydanie całego TJ zostało opublikowane przez Daniela Bomberga w Wenecji w 1522-1523.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem