Sejm Żydów Polskich

(hebr. Waad Arba Aracot); Sejm [Zjazd] Czterech Ziem[stw]; Kongres Generalny Żydowski; Zjazd Generalny Żydów – naczelny organ samorządu żydowskiego w dawnej Rzeczpospolitej, utworzony w 1580. Pierwsze próby sformowania scentralizowanej organizacji samorządowej zostały podjęte w połowie XVI w., po przybyciu do Polski licznych żydowskich emigrantów z Zachodu. W nowej sytuacji, urzędnicy administracji państwowej mieli poważne trudności w ustaleniu wysokości podatków i ich egzekwowaniu; stało się więc konieczne stworzenie systemu finansowego, który obejmowałby całą ludność żydowską. Pierwsze usiłowania władzy królewskiej nie udały się, ponieważ Żydzi polscy nie chcieli zrezygnować ze swych tradycyjnych swobód. W 1563 został wprowadzony dla nich stały podatek, tzw. pogłówne. Administracja królewska nie była jednak w stanie w dalszym ciągu ściągać należności od ludności żydowskiej, powierzono więc to zadanie władzom gmin żydowskich i ziemstw. W skład S.Ż.P. wchodziły cztery ziemstwa – Wielkopolski, Małopolski, Rusi i Litwy (wraz z zamieszkałą na ich terytorium, zorganizowaną w gminy ludnością żydowską). W 1623 nastąpiła zmiana w jednolitej dotychczas strukturze S.Ż.P.; na zjeździe w Brześciu seniorzy trzech głównych gmin Litwy (Brześcia, Grodna i Pińska) odłączyli się od centralnej organizacji Żydów polskich i utworzyli Sejm Żydów Litwy. Wyodrębnienie się gmin litewskich mogło wynikać z faktu powołania Trybunału Skarbowego dla Litwy i tym samym odrębnego potraktowania pod względem fiskalnym Żydów Litwy. Ważnym powodem odłączenia się był też kilkuletni spór pomiędzy władzami gminy tykocińskiej i grodzieńskiej o jurysdykcję nad skupiskami żydowskiego pogranicza Korony i Litwy – Zabłudowa, Choroszczy i Gródka. W sporze S.Ż.P. stanął po stronie władz gminy tykocińskiej, przeciwko władzom gminy grodzieńskiej, związanej z Żydami litewskimi. Od 1623 w dawnej Rzeczpospolitej działały więc dwa Sejmy – Sejm Żydów Korony i Sejm Żydów Litwy. (Zob. też: marszałek sejmu; marszałek ziemstwa; sejmiki żydowskie; seniorat ziemski i okręgowy; Trybunały Sejmowe żydowskie; oraz: cherem; syndyk; tak(k)anot)

Autor hasła: Anatol Leszczyński

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem