Manasses

(hebr. i jid.. Menasze = dający zapomnienie, według Rdz 41,51) – zgodnie z tradycją biblijną:

1. protoplasta jednego z Dwunastu Plemion Izraelskich; pierworodny syn Józefa i Asenat (por. 2.). Przez swego dziadka, Jakuba, został uznany za syna; jednak otrzymując od niego błogosławieństwo, został potraktowany jako mniej ważny od swego młodszego brata, Efraima. Według midraszu, M. miał towarzyszyć ojcu, kiedy ten sprawował rządy, tymczasem Efraim był pokorny, i z tego względu właśnie on, a nie M. został wywyższony. M. był również tłumaczem ojca w rozmowach z braćmi, po ich przybyciu do Egiptu. Przypisywano mu niezwykłą siłę, toteż był jedynym, który mógł osadzić w więzieniu Symeona; ale – jako że był winny rozłące Symeona (a potem Beniamina) z pozostałymi braćmi – jego udział w podziale ziem Erec Israel został zmniejszony o połowę.

2. jedno z Dwunastu Plemion Izraelskich, wywodzące się od Manassesa (por. 1.). Z tej racji, podobnie jak plemię Efraima, nazywane było „Plemieniem (Pokoleniem, Domem) Józefa”. Zajmowało dwa obszary; jeden, położony centralnie, rozciągający się od Morza Śródziemnego po rzekę Jordan, od północy graniczący z ziemiami plemion Aszera, ZabulonaIssachara, a od południa – DanaEfraima; oraz drugi, położony na północy (tzw. kraina Baszan), rozciągający się na wschodzie od górnego Jordanu po południowe wybrzeże jeziora Genezaret, graniczący od południa z ziemiami plemienia Gad. W IX i VIII w. p.n.e., wraz z powstaniem królestwa aramejskiego w Damaszku, terytorium to stało się terenem spornym. W 734 p.n.e. zostało zajęte przez króla asyryjskiego Tiglatpilesara III; kres jego niezależności położył król Sargon w 722 p.n.e., zajmując całe Królestwo Izraela.

3. M., król Judy, syn i następca Ezechiasza. Panował w 698–642 p.n.e.; według tradycji biblijnej, zasiadł na tronie, mając 12 lat. Stanowił przeciwieństwo swego ojca; był wiernym wasalem Asyrii, zafascynowanym jej potęgą, skłaniał się ku synkretyzmowi. Za jego czasów rozwinęły się w Judzie na nowo kulty obcych bóstw oraz kult astralny. W Świątyni Jerozolimskiej stanęły ołtarze obcych bogów, urządzono specjalne pomieszczenia do uprawiania sakralnej prostytucji (2 Krl 23,7), a M. złożył Molochowi w ofierze własnego syna (składano też w ofierze in. dzieci; 2 Krl 23,10; Jer 7,31). Monarcha dokonywał wielu nadużyć i gwałtów; szczególnie krwawo rozprawił się z ośrodkami prorockimi. Według TB (Jewamot 49,b; Sanhedrin 103b), prorok Izajasz został zgładzony właśnie z rozkazu tego króla. Wystąpienie Babilonii przeciwko Asyrii (653 p.n.e.) roznieciło bunt w całej Azji Przedniej, aż po Egipt; powstała kolejna liga antysyryjska, złożona z szeregu państewek, do której przyłączył się także M. Król Asyrii, Asurbanipal, rozgromił sprzymierzonych i opanował Babilon (648 p.n.e.); upokorzonego M. poprowadził do niewoli „na hakach”, zakutego w spiżowe łańcuchy. Jednak wkrótce M. został uwolniony i powrócił do Judy. Czas pobytu w niewoli stał się jednak okresem nawrócenia monarchy. Dobrobyt kraju, ożywione stosunku handlowe oraz względna stabilizacja, jakie miały miejsce za panowania Ezechiasza i M., spowodowały upadek ducha religijnego w Królestwie Judzkim. Wielu mieszkańców Judy emigrowało do Egiptu, znajdując tam nowe możliwości rozwoju ekonomicznego. Po śmierci M. władzę w Judzie przejął jego syn, Amon (641–640 p.n.e.), który wkrótce zginął, wskutek spisku pałacowego, a rozgniewany lud po ukaraniu spiskowców osadził na tronie Jozjasza, małoletniego syna Amona (2 Krl 21,19–26; 2 Krn 33,21–25). O panowaniu M. opowiadają: 2 Księga  Królewska (21,1–18) i 2 Księga Kronik (33,1–20).

Autorzy hasła: Rafał Żebrowski, Małgorzata Barcikowska, Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand