Izajasza Księga

(hebr. Jesza'ja) – w kanonie Biblii Hebrajskiej pierwsza księga w zbiorze Proroków Późniejszych (także pierwsza pośród grupy Proroków Większych; Prorockie Księgi); jej autorstwo tradycja żydowska przypisuje prorokowi Izajaszowi. Księga składa się z 66 rozdziałów; liczy 1295 wierszy. Współcześnie wielu uczonych uważa, że w jej skład wchodzi kilka zbiorów różnych autorów, które pochodzą z rozmaitych epok i tylko rozdziały 1-39 są autorstwa Izajasza (nazywanego przez badaczy Proto-Izajaszem). Ten fragment księgi, nazywany niekiedy Księgą gróźb, zawiera m.in. cykl mów przeciwko Judzie i Jerozolimie z okresu 740-700 p.n.e. oraz pełne nadziei zapowiedzi mesjańskie, tzw. Księga Emanuela (rozdz. 1-12), a także mowy przeciwko narodom pogańskim z ok. 701 p.n.e., m.in. przeciwko Asyrii (rozdz. 28-33) oraz wizje apokaliptyczne (rozdz. 24-28; 34-35), a także dodatek historyczny (rozdz. 36-39). Historyczny kontekst, proroctwa i teologiczna perspektywa wskazują, że rozdziały 40-66, określane mianem Księgi wyzwolenia i odnowy, pochodzą z późniejszego okresu, tj. z czasu niewoli babilońskiej (ok. 550 p.n.e.), od innego autora (lub autorów), o którym nic nie wiemy. Jest on określany mianem Drugiego Izajasza (Deutero-Izajasz). Autor ten musiał znać dzieło Proto-Izajasza; reprezentował profetyzm nadziei i pocieszenia; zapowiadał odnowę Syjonu poprzez ekspiację za grzechy ludu izraelskiego i nawrócenie się oraz nowe Przymierze z Bogiem. Niektórzy uczeni twierdzą, że autor rozdziałów 40-55 żył wcześniej (działał wśród babilońskich wygnańców między zburzeniem Jerozolimy w 586 a upadkiem potęgi babilońskiej w 539 p.n.e.); zaś autor rozdziałów 56-66, zw. Księgą triumfu – później (tj. w Judzie w okresie powygnaniowym); a więc zakładają istnienie trzeciego proroka, nazywanego umownie Trito-Izajaszem. Znał on dzieła obydwu swych poprzedników; pocieszał rodaków i krzepił wizją przyszłej chwały Jerozolimy oraz całego Izraela w królestwie mesjańskim w czasach eschatologicznych. Fragmenty tekstu I.K. zostały wygłoszone lub spisane przez samych proroków, inne zebrali, rozszerzyli bądź uzupełnili ich uczniowie. Ostateczna redakcja księgi, dokonana została przez nieznanego autora w VI lub V w. p.n.e. I.K. napisana jest pięknym językiem; zawiera rozmaite gatunki literackie (m.in. kazania, wyrocznie, opisy, poematy, elegie, pieśni, hymny, modlitwy, apokaliptyczne obrazy). W tradycji żydowskiej proroctwa Izajasza odgrywały ważną rolę w rytuale religijnym; co najmniej 15 z 54 szabatowych czytań (zw. w j. hebr. haftarot; por.: haftara; Tory czytanie) pochodzi z tej właśnie księgi, włącznie z siedmioma „haftarami nadziei”, czytanymi po poście Tisza be-Aw.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem