Aszkenazyjczycy

(jid. Aszkenazim) – określenie pochodzące od biblijnego imienia Aszkenaz (Rdz 10,3); pierwotnie odnosiło się do Żydów zamieszkujących kraje niemieckie. Nazwa Aszkenaz pojawia się w źródłach hebrajskich ok. poł. X w. w odniesieniu do Niemców; od XI w. określano tak Niemców i Żydów niemieckich, a od XII w. – przede wszystkim Żydów niemieckich, którzy wraz z Żydami francuskimi byli postrzegani przez Żydów hiszpańskich i prowansalskich (stanowiących trzon żydostwa sefardyjskiego), jako jednolita grupa. Od początku XIV w. mianem A. określano Żydów mieszkających w Niemczech oraz pochodzących z ziem niemieckich, oraz Żydów w Czechach, Polsce i na Węgrzech. W XVI-XVII w. centrum osadnictwa A. przesunęło się na wschód, na wschodnie kresy Rzeczypospolitej. Językiem życia codziennego A. był jidysz, powstały na bazie dialektów środk.-górno-niemieckiego; w X-XIII w. A. posiadali inną niż Sefardyjczycy wymowę hebrajską, odmienne przepisy rytualne i obrzędy religijne, szczególnie w dziedzinie liturgii synagogalnej (elementy rytu palest.; por. minhag). Różnice te stały się zarzewiem sporów i antagonizmów, dzielących A. i Żydów sefardyjskich, którzy po XVI w. zaczęli górować nad aszkenazyjskimi pod względem poziomu życia religijnego i kulturalnego. Różnice liturgiczne pojawiające się w kulturze aszkenazyjskiej pozwalają podzielić A. na dwie grupy; właściwą aszkenazyjską (płd. i zach. Niemcy, Szwajcaria, Francja, Holandia i Anglia) oraz polską (Niemcy na wschód od Łaby, Austria, Czechy, Morawy, Węgry i cała Europa Wschodnia). W pocz. XX w. A. mieszkali w większej części Europy, Ameryce, płd. Afryce i Australii; stanowili ok. 90% Żydów na świecie.

Autor hasła: Paweł Fijałkowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem