Dzienniki Getta — Rysunki

Dzienniki Getta — Rysunki

Z Podziemnego Archiwum Getta Warszawskiego

Wystawa w Kordegardzie, zatytułowana „Dziennik Getta – Rysunki. Z Podziemnego Archiwum Getta Warszawskiego” została otwarta 22 lipca 2012 r. o godzinie 12.00 w przypadającą na ten dzień 70. rocznicę wielkiej akcji wysiedleńczej w warszawskim getcie.

Czas trwania
22 VII 2012 – 12 VIII 2012
Kurator wystawy
Piotr Żuchowski
Patron honorowy
Prezydent RP, Bronisław Komorowski
Patroni medialni
Gazeta Wyborcza i Polskie Radio

Masowe wysiedlenia były częścią tzw. Akcji Reinhardt, która zakładała fizyczną likwidację wszystkich Żydów na terenie Generalnego Gubernatorstwa i Okręgu Białystok. Decyzja o eksterminacji ludności żydowskiej zapadła jesienią 1941 roku. Rozpoczęto likwidację gett. Zakładano kolejne obozy zagłady. W czerwcu 1942 r. operacji nadano tajny kryptonim „Akcja Reinhardt”, na cześć zastrzelonego przez czeski ruch oporu Reinharda Heydricha, szefa Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy, jednego z głównych realizatorów Zagłady. 22 lipca, wraz z początkiem akcji likwidacyjnej w getcie warszawskim, rozpoczęła się nowa faza masowych mordów. Żydzi z Warszawy byli wywożeni do obozu zagłady w Treblince. Do końca roku w obozach zamordowano prawie 1 275 tys. ludzi. W tzw. gettach szczątkowych i obozach pracy pozostawiono przy życiu 300 tys. Żydów. Próby likwidacji ostatnich gett w 1943 roku napotkały na opór, najsilniejszy w gettach warszawskim (19 kwietnia) i białostockim (16 sierpnia). 

Na rocznicową wystawę w warszawskiej galerii Kordegarda złożyły się przede wszystkim rysunki wykonane przez artystów zamieszkujących getto warszawskie, pochodzące z unikatowej kolekcji Podziemnego Archiwum Getta Warszawskiego (Archiwum Ringelbluma) która jest przechowywana w Żydowskim Instytucie Historycznym. Po raz pierwszy pokazano 5 rysunków autorstwa nieznanego nawet z imienia, Rozenfelda: „Punkt etapowy”, „Chaimek Sztarkman”, „Szpital po tamtej stronie”, „Pogrzeb wózkarzowej” i „Fundusz Pogrzebowy”. Stanowią one przejmujący zapis ludzkich zmagań z „codziennością” życia w getcie. Dołączone do nich komentarze autora nie pozostawiają wątpliwości, co przedstawiają. Rozenfeld pokazuje zło w różnych jego odcieniach. Oto jeden z jego komentarzy, dołączony do rysunku „Fundusz pogrzebowy”: 

W grudniowy poranek 1941 r. właściciel sklepu przy ul. Miłej, zastaje na progu swego zamkniętego sklepu, trup dziecka. Sztywne małe wyschnięte z głodu ciałko ciasno wtulone w próg sklepu, tak że otwarcie niemożliwe bez usunięcia trupa. Na ulicy ruch handlowy coraz żywszy – […] zjawia się przedstawiciel zakładu pogrzebowego i z zawodową rutyną przystępuje przede wszystkiem do zebrania „funduszu pogrzebowego”. Jedyny spadek po zmarłem dziecku – garnuszek gliniany – który czasami napełniał się darowaną zupą lub paru groszami, teraz wystawia przedsiębiorczy agient na środku chodnika. Dziecko pokrywa arkuszem papieru i przybierając pozę kaznodziei wzywa kwiecistymi hebrajskimi cytatami przechodniów do spełnienia ostatniego obowiązku wobec zmarłego. Efekt wkrótce osiągnięty – ci, którzy tak obojętnie przechodzili wczoraj obok konającego dziecka, dziś wzruszeni patetycznemi słowami kaznodziei rzucają grosz po groszu do garnuszka […]. 

Poza dziełami Rozenfelda na wystawie został zaprezentowany także rysunek Witolda Lewinsona pt. „Głód” oraz współczesna wideo-projekcja Mirosława Bałki pt. „apple T.” zrealizowana na terenie obozu w Treblince. Dodatkowym, niezwykle przejmującym elementem była, umieszczona w centrum ekspozycji na specjalnie przygotowanym postumencie, kromka chleba wypieczona według receptury z getta, dzienna racja żywnościowa wynosząca ok. 140 gramów. 

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem