Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę

Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę

Szmul Zygielbojm (1895 – 1943) był działaczem politycznym związanym z socjalistyczną partią Bund; od lutego 1942 r. pełnił funkcję członka Rady Narodowej przy rządzie Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w Londynie. Jako członek Rady informował świat o tragicznym losie polskich Żydów pod niemiecką okupacją. Wobec klęski powstania w getcie warszawskim, a przede wszystkim na znak protestu przeciwko obojętności świata wobec Zagłady Żydów, w nocy z 11 na 12 maja 1943 r. popełnił samobójstwo. Wystawa zorganizowana z okazji 75. rocznicy samobójczej śmierci Szmula Zygielbojma i wybuchu powstania w getcie warszawskim.

Jako przedstawiciel partii żydowskich robotników Szmul Zygielbojm sprzeciwiał się niesprawiedliwości społecznej i odrębnemu statusowi Żydów jako obywateli polskich. W jednym ze swoich przedwojennych opowiadań pisał za Szalomem Aszem: Wisła mówi do mnie po żydowsku, wyrażając tym samym przywiązanie do kultury jidysz i do polskiej ziemi. Nawet w obliczu kolejnych aktów antyżydowskiej przemocy był przekonany, że Polacy i Żydzi mogą razem walczyć o równość i demokrację. Pisał: Świadomość wspólnoty losu, która łączy żydowskie i polskie masy to kamień węgielny ideologii i działalności Bundu.

Opuścił Polskę w początkach wojny, ale nadal reprezentował interesy polskich Żydów. Kiedy dowiedział się o rozpoczętej przez Niemców akcji eksterminacyjnej, zrozumiał, że należy podjąć radykalne działania, by poruszyć sumienie świata. Jego samobójczej śmierci nie sposób wyjaśnić do końca. Można próbować odnaleźć jej różne wymiary. Poczucie winy w obliczu śmierci tych, których kochał. Bunt wobec obojętności opinii publicznej i reakcji polityków, które nie wykraczały poza deklaracje dobrej woli. Wreszcie – niezgoda na bezradność, podobna impulsowi, który kazał bojownikom getta szukać śmierci z bronią w ręku.

W skierowanym do prezydenta RP Władysława Raczkiewicza i prezesa Rady Ministrów gen. Władysława Sikorskiego Sikorskiego, pisał:

[…] Milczeć nie mogę i żyć nie mogę, gdy giną resztki ludu żydowskiego w Polsce, którego reprezentantem jestem. Towarzysze moi w getcie warszawskim zginęli z bronią w ręku, w ostatnim porywie bohaterskim. Nie było mi dane zginąć tak jak oni, razem z nimi. Ale należę do nich, do ich grobów masowych. Przez śmierć swoją pragnę wyrazić najgłębszy protest przeciwko bezczynności, z jaką świat przypatruje się i pozwala lud żydowski wytępić. […] Żegnam wszystkich i wszystko, co mi było drogie i co kochałem. S. Zygielbojm

Wystawa prezentuje zaangażowanie Szmula Zygielbojma w trzy najważniejsze sfery jego życia: osobistą, polityczną i społeczną. Pierwsza część ekspozycji prezentuje przedwojenną biografię Zygielbojma na tle jego działalności związkowej, politycznej i samorządowej.

Kolejna opowiada o relacjach rodzinnych Szmula Zygielbojma, który – wyjeżdżając w styczniu 1940 roku z Warszawy – pozostawił w stolicy swoją żonę i dzieci. Żegnając się z nimi, nie zdawał sobie sprawy, że nigdy więcej ich nie zobaczy. Z ponad trzyletniego okresu rozłąki jedyny ślad kontaktu Zygielbojma z dziećmi oraz żoną to ich korespondencja. Niestety, nie zachowały się odpowiedzi Szmula. Najprawdopodobniej spłonęły w trakcie powstania w getcie warszawskim.

Trzecia część ekspozycji poświęcona została II wojnie światowej: od jej wybuchu, przez ucieczkę Szmula Zygielbojma na Zachód, czas powołania bundowskiego działacza do Rady Narodowej, jego przyjazd do Londynu aż do jego samobójczej śmierci.

Wystawa złożona z:

- 18 plansz z tekstami informacyjnymi w językach polskim i angielskim (wydruki na płytach aluminiowych dibond) w rozmiarze 200 x 70 cm, w tym: 3 plansze o charakterze wprowadzającym, (jedna z nich z kieszeniami na wydruki listów pożegnalnych do pobrania przez zwiedzających), 15 plansz z treściami wystawy.

ZASADY WYPOŻYCZANIA WYSTAW

Wystawy użyczane są bezpłatnie. Należy je rezerwować z co najmniej trzymiesięcznym wyprzedzeniem.

Warunkiem wypożyczenia jest podpisanie regulującej je umowy. Dwa podpisane egzemplarze dokumentu należy dostarczyć do ŻIH na co najmniej dwa tygodnie przed planowanym wypożyczeniem.

Transport, montaż, wydruki listów pożegnalnych w formacie A4: plik PDF do ściągnięcia poniżej, a także należyte opakowanie obiektów zapewnia wypożyczający.









Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem