złoty cielec

(hebr. egel ha-zahaw) – 1. wyobrażenie z.c. wystawione przez Izraelitów w czasie, gdy Mojżesz przebywał na górze Synaj (Wj 32; por. Aaron). Epizod ten był wielokrotnie interpretowany. Z.c. miał być wyobrażeniem bożka wyniesionym z Egiptu. Popełniony wówczas grzech idolatrii okazał się zgubny, nie tylko dlatego, że na Izraelitów spadły kary, ale także dlatego, iż w każdym cierpieniu spadającym na Żydów jest część odpłaty za ów występek (Sanhedryn 102a). Kobiety, które wykazały się wówczas powściągliwością, zostały nagrodzone świętem Rosz Chodesz oraz tym, że w Przyszłym Świecie (Olam ha-Ba), co miesiąc będą odmładzały księżyc. Według in. interpretacji, z.c. miał być jedynie wyobrażeniem tronu niewidzialnego Boga (często pojawiającym się w sztuce staroż.) bądź substytutem Mojżesza, o którego powrót się obawiano. W midraszach starano się usprawiedliwić udział Aarona w sporządzeniu z.c. (np. jego pokojowym usposobieniem). 2. dwa wyobrażenia z.c. sporządzone z polecenia Jeroboama I, pierwszego króla izraelskiego, panującego w Państwie Północnym (ok. 928-907 p.n.e.), i ustawione w sanktuariach w Betel i Dan (1 Krl 12,28). Miały one umocnić jego władzę wobec Roboama, rządzącego Judą i dzierżącego Jerozolimę wraz ze Świątynią. Ozeasz oskarżył go za to o idolatrię. Utorowanie przez ten występek drogi kultowi Baala miało się przyczynić do upadku królestwa oraz zguby całego rodu pierwszego monarchy w Królestwie Północnym.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand