wycinanki żydowskie

Sztuka wycinania z papieru była bardzo popularna wśród Żydów. Genezy europejskiej w.ż., która zaczęła się upowszechniać od XVII w., szukać należy – być może – we wczesnej sztuce wycinania Orientu. Wykonawcami w.ż. byli wyłącznie mężczyźni – uczniowie i nauczyciele szkół religijnych – chederów oraz jesziw. Używano do tego celu białego papieru, który potem kolorowano i dawano podkład. Od końca XIX w. sztuka ta stopniowo poczęła zanikać. W.ż. pełniła zawsze funkcję kultową; w technice wycinanek wykonywano: mizrachy; sziwiti; amulety, zawieszane w pokoju położnicy (tzw. kimpetbriwłech [jid., dosł.: znaczki połogowe] lub szir-hamałechłech [jid., dosł.: pieśń królewiątka]); wycinanki do przyozdabiania kuczek, nazywane w języku hebrajskim uszpizin; a także tablice: na rocznicę śmierci (hebr. luach zikaron = tablica pamięci), do liczenia omeru (hebr. luach le-sfirat omer = tablica [kalendarz] do liczenia omeru), na Purim (hebr. miszenichnas adar); chorągiewki na Simchat Tora. Najbardziej popularne były wycinanki wykonywane na święto Szawuot, zwane w języku jidysz rojzełe (różyczki) i szwuosłech („szawuosiki”). W.ż. odznaczały się wielkim bogactwem motywów zdobniczych i symbolicznych. (Zob. też w: Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie)

Autor hasła: Magdalena Sieramska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand