ugoda polsko-żydowska

porozumienie między rządem Władysława Grabskiego a przedstawicielami Koła Żydowskiego, podpisane 4 VII 1925, które miało regulować całokształt stosunków polsko-żydowskich. Jego geneza nie jest jasna. Sugerowano m.in., że było ono próbą zneutralizowania żydowskiej opozycji wobec rządu, w sytuacji, gdy padały oskarżenia o nieproporcjonalnie duże obciążanie Żydów kosztami reformy gospodarczej; częścią zabiegów o stałe członkostwo Polski w Lidze Narodów; częścią szerszego programu rządowego, szukającego porozumienia z mniejszościami. Czołowymi negocjatorami w rozmowach toczących się latem 1925 byli: ze strony rządu – Stanisław Grabski (minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego, brat premiera) i Aleksander Skrzyński (minister spraw zagranicznych); ze strony żydowskiej – L. Reich, O. Thon i H. Rosmarin (syjoniści galicyjscy, frakcja Et Liwnot); przy pośrednictwie A. Nossiga (początkowo) i Luciena Wolfa (bryt. polityk żydowski). Obie strony zostały zaatakowane za podpisanie u.p-ż.; żydowska przez frakcję Al ha-Miszmar i I. Grünbauma; rządowa – przez część endecji. Strona żyd. oskarżyła też rząd, że nie chce wywiązać się z „dużej ugody”, liczącej 40 punktów, a ogłosił tylko „małą ugodę”, tj. 5 punktów (notabene część postulatów strony żyd. rząd istotnie zrealizował). Wkrótce Koło Żydowskie przeszło do opozycji, zaś rząd Grabskiego upadł, a wraz z nim została ostatecznie pogrzebana idea u.p-ż., która pozostała jedyną, zakrojoną na szerszą skalę próbą rozwiązania tzw. kwestii żydowskiej przez rządy polskie w 1918-1939. Po przewrocie majowym premier Kazimierz Bartel w exposé, wygłoszonym 19 VII 1926, zapowiedział w imieniu obozu sanacyjnego, że rząd „żadnych tajnych paktów z ludnością żydowską zawierać nie będzie”.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem