tosafiści

grupa uczonych, głównie z płn. Francji i Niemiec, działających w XII-XIV w., pod których kierunkiem powstały tosafot. Prawdopodobnie było ich ok. 300, a wśród nich ok. 100 znanych jest z imienia. Początek szkole t. dali uczniowie i następcy Rasziego, poczynając od jego zięciów – Meira ben Samuela i Judy ben Natana. Za największego uczonego wśród tej grupy uznawany jest wnuk Rasziego, Jaakow ben Meir Tam, zw. Rabe(j)nu TAM (1100-1171), którego zwykło się uważać za głównego „architekta” tosafot. Metoda pracy i nauczania (studiowania) t. wywarła przemożny wpływ na dalszy rozwój nauki talmudycznej oraz styl edukacji w jesziwach w wiekach późniejszych. Z czasem przejmowano ją w kolejnych lokalnych społecznościach (np. według tego wzorca, pracowano w Anglii, przed wygnaniem z niej Żydów; obowiązywał on w Hiszpanii, od czasów Nachmanidesa). Metoda ta opierała się na zasadach demokratycznego funkcjonowania nauki w jesziwach i be(j)t (ha-)midraszach. Jej fundamentem była prowadzona ustnie dyskusja między kierującym jesziwą a jego uczniami. Zaczynano ją od postawienia zagadnienia, zaczerpniętego z komentarzy Rasziego, stawiając je często w sposób odmienny od tego, który przyjął sam Raszi. Następnie uczniowie pod kierunkiem nauczyciela spisywali tzw. szitot (hebr., metody, systemy). Według założenia, ich tekst miał odzwierciedlać całą przeprowadzoną dyskusję (poglądy mistrza, argumenty im przeciwne oraz własne opinie uczniów). Tak sporządzone notatki przeglądał kierujący szkołą uczony, nanosił swe poprawki, dokonywał zmian i wzbogacał tekst. Następnie powstałe w ten sposób tosafot krążyły po wielu jesziwach i często bywały dalej wzbogacane. Powstanie w XV w. w nauce talmudycznej takich metod jak pilpul czy chil(l)ukim (swoista forma kazuistyki) było wynikiem studiów nad efektem pracy tosafistów. (Zob. też Meir ben Baruch z Rothenburga)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem