tchij(j)at ha-me(j)tim

(hebr., zmartwychwstanie ciał; jid. tchijes-hamejsim) – doktryna, według której ciała zmarłych mają w przyszłości powstać z grobów. Przekonanie o tym zaczęło się umacniać w judaizmie pod koniec okresu biblijnego, prawdopodobnie na skutek oddziaływania wpływów perskich, by w czasach Drugiej Świątyni stać się jednym z dogmatów, wyrażonym wprost w Księdze Daniela (12,2). Przyczyniły się do tego zwłaszcza interpretacje midraszowe (por. midrasz), dokonywane przez faryzeuszy. Był to jeden z punktów ich kontrowersji z saduceuszami. W traktacie talmud. Sanhedrin (10,1) wręcz pojawia się stwierdzenie, iż odrzucający ten dogmat nie będą mieli udziału w Przyszłym Świecie (Olam ha-Ba). T. ha-m. stało się też elementem drugiej części Szmone esre(j). W okresie rabinicznym było już ono fundamentalnym dogmatem dla wyobrażeń, związanych z erą mesjańską (Mesjasz) i eschatologią w ogóle. Majmonides umieścił je jako ostatni z Trzynastu artykułów wiary, sam jednak w innych pismach utożsamiał t. ha-m. z nieśmiertelnością duszy. W literaturze rabinicznej pojawiło się też wiele koncepcji samego zmartwychwstania: Saadia ben Josef uważał, że będą miały miejsce dwa zmartwychwstania (pierwsze dla sprawiedliwych Żydów; drugie dla innych ludzi); Majmonides i Ch. ben A. Crescas uważali, że dotyczyć ono będzie jedynie sprawiedliwych, podczas gdy Izaak ben Juda Abrawanel – że wszystkich członków ludu Izraela, zaś Manasse ben Israel (1604-1657) – że całej ludzkości. Pod wpływem filozofii naturalnej i laicyzacji, przedstawiciele judaizmu reformowanego poczęli widzieć w t. ha-m. jedynie metaforę, inni zaś powrócili do wyżej wspomnianej koncepcji utożsamienia tej idei z nieśmiertelnością duszy (m.in. tzw. judaizm konserwatywny), w przeciwieństwie do trwających przy tradycyjnym dogmacie wyznawców judaizmu ortodoksyjnego. (Zob. też ziemia z Erec Israel)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem