tałes

(jid.; hebr. tal(l)it) – szal modlitewny, używany przez żydowskich mężczyzn razem z filakteriami podczas porannych modlitw (szacharit). Zwyczaj noszenia t. wiązał się z obowiązkiem spełnienia przepisu biblijnego, nakazującego wiązanie frędzli (cyces) na krańcach szat (Lb 15,38-40; Pwt 22,12). Przy nakładaniu t. błogosławi się Boga, który uświęcił swój lud przykazaniami i polecił mu „okrywać się w cyces”. Dlatego najważniejszym elementem w t. są nitki cyces, bez których t. byłby niezdatny do użytku. Szal szyty jest z białej materii – wełny, bawełny lub jedwabiu. Na pamiątkę barwienia w czasach biblijnych nitek cyces na kolor niebiesko-fioletowy (tchelet), t. ozdabia się poprzecznymi pasami w kolorze niebieskim (symbolizującym kolor niebios, preferowanym w końcu XIX w. przez chasydów, związanych z G.Ch. Leinerem z Radzynia Podlaskiego, a także współcześnie) lub czarnym. Na górną krawędź t. naszywa się atarę. Żydzi ortodoksyjni, aby zadośćuczynić Prawu, noszą cyces na co dzień, zakładając pod wierzchnie ubranie tzw. talit katan (hebr., krótki tałes; jid. tałes kutn) albo arba kanfot (hebr., cztery krańce [rogi]; jid. arbekanfes) – rodzaj kamizelki zszytej z dwóch prostokątnych kawałków białej tkaniny (lnianej lub wełnianej), zakładanej przez głowę i wiązanej z boków, na której czterech krańcach przymocowane są nitki cyces. Symboliką t. inspirowany jest wzór flagi Państwa Izrael. (Por.: całowanie przedmiotów kultowych; Wolfsohn Dawid).

Autor hasła: Magdalena Sieramska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem