tak(k)anot

(l.mn., hebr., od tak(k)ana; jid. takones) – regulacje prawne bądź zalecenia, będące uzupełnieniem praw Tory, regulujące życie społeczne, religijne i moralne członków społeczności. Jeśli wydali je mędrcy Talmudu, to obowiązywały wszystkich Żydów; jeśli władze gminy żydowskiej (tak(k)anot ha-kahal) – to dotyczyły tylko jej członków. Początkowo t. były związane ze zmieniającymi się warunkami życia (np. t. Jochanana ben Zak(k)aja, wydane po zburzeniu Drugiej Świątyni). T. mają charakter praw pozytywnych, w przeciwieństwie do prohibicyjnych g(e)ze(j)rot (jid. gzejres; geze(j)ra). W starożytności t. wydawane przez władze gminne wiązały się z poborem podatków, regulowaniem stosunków pracy itp. W średniowieczu tworzono je we współpracy z czołowymi rabinami i zaczęły one obejmować także religijny wymiar życia gmin, a ich powagę niejednokrotnie umacniała groźba klątwy. Halacha akceptuje moc obowiązującą t., z tym, że niektóre z nich uznają tylko Żydzi aszkenazyjscy. Do najstarszych t., wydanych w diasporze w chrześcijańskiej Europie, należy dwadzieścia pięć t., zw. t. de Rabi Gerszom (hebr., regulacje prawne Rabiego Gerszoma; Gerszom ben Jehuda), sformułowanych ok. roku 1000, które stały się prawami, obowiązującymi Żydów aszkenazyjskich. T. wydana z jakiegoś konkretnego powodu przez be(j)t din, obowiązywała nawet po ustaniu owej przyczyny i tylko inny bet din o wielkim autorytecie mógł ją uchylić. T. były także prawa, regulujące życie społeczności żydowskiej, wydane przez Sejm Żydów Polskich oraz Sejm Żydów Korony i Sejm Żydów Litwy. (Zob. też: minhag; Wielkie Zgromadzenie)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand