szund

(jid., dosł.: śmiecie, odpadki, bzdury, tandeta, szmira, kicz; etymologia tego wyrażenia bywa wywodzona od słowa szindn = dosł.: zdjąć skórę; przen.: obdzierać konia ze skóry, bądź od niem. Schund = odpadki garbarskie, wybiórki, tandeta, literatura brukowa) – termin używany od latach 80. XIX w. na określenie najgorszego gatunku literatury (np. szund-roman = pośledniego gatunku powieść brukowa), najczęściej w odniesieniu do popularnego teatru jidysz, a właściwie do jego repertuaru sceniczno-estradowego najniższego lotu. Według Ch. Szmeruka, po raz pierwszy w stosunku do dzieła lit. miał go użyć nowojorski dziennikarz w 1898 w odniesieniu do brukowych powieści (m.in. N.M. Szajkiewicza). Sz. to przede wszystkim synonim szmiry scenicznej i przedstawień schlebiających najniższym gustom (często melodramatycznych operetek), granych niejednokrotnie w języku zw. dajcz-jidisz (dajczmerisz), w których akcja rwała się i bywała luźnym zlepkiem scenek, a logiczne zarysowanie charakterystyki postaci niemal nie istniało. Płaski i dwuznaczny dowcip oraz żartobliwe kuplety odgrywały w nich znaczną rolę. Sz. był ceną płaconą przez teatr jidysz za zainteresowanie, jakie wzbudził początkowo, głównie w niższych warstwach społecznych oraz w kręgach marginesu społecznego, jak również za oddziaływanie złych wzorów estrady amerykańskiej. Walka z sz. była jednym z naczelnych haseł, głoszonych przez ludzi dążących do podniesienia poziomu teatru jidysz, wśród nich – I.L Pereca.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem