sztybel (sztibel)

Sztybel (jid. sztibł, sztybł = mały pokój, l.mn. sztybłech; od sztub = izba, pokój) – 1. specyficzna dla Europy Wschodniej instytucja; prywatna bóżniczka (bóżnica), modlitewnia, stanowiąca zarazem dom nauki (be(j)t (ha-)midrasz) i centrum życia społecznego chasydów, pozostających w opozycji do misnagdów (którzy mieli odrębne domy modlitwy, zw. szuł). Sz. były zwykle skromnymi pomieszczeniami o surowym charakterze, w których stało kilka stołów, ławy i – czasem – półki; znajdowało się w nich wiele ksiąg religijnych. W sz. nie tylko modlono się i studiowano święte księgi, ale spotykano się z rebem oraz spożywano wspólne posiłki. (Zob. też: chasydyzm polski; Melaw(w)e Malka; szirajim);

2. nazwa wydawnictwa, założonego przez A.J. Sztybla w 1917 w Moskwie. Pieczę literacką nad publikacjami sprawował w nim D. Fryszman. Wydawało ono serię przekładów najważniejszych dzieł literatury światowej (w tym także polskiej, m.in. – Ogniem i mieczem H. Sienkiewicza, Pana Tadeusza A. Mickiewicza) oraz kwartalnik literacki „Ha-Tkufa” (hebr., Epoka). Po rewolucji październikowej zostało przeniesione do Warszawy, gdzie działało do 1926. Tu podjęto wydawanie na większą skalę oryginalnej literatury hebrajskiej. Niedługo potem wydawnictwo zostało przeniesione do Berlina (funkcjonowało tam do 1930). Miało także filię w Nowym Jorku, którą kierował I.D. Berkowicz; wydawała ona miesięcznik „Miklat” (hebr., Azyl [Schronienie]) oraz książki, i drugą – w Tel Awiwie, którą kierował początkowo J. Fichman, a potem M.I. Glikson. W 1938 wydawnictwo wznowiło działalność w Warszawie. Po wybuchu wojny zostało przeniesione do Nowego Jorku, gdzie podjęło działalność w 1945 jako The Institute of Goslava and A.J. Stybel.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem