szabes-goj

(jid., „goj szabatowy”) – określenie zasadniczo odnoszące się do nie-Żyda (goj), wykorzystywanego do wykonania czynności, których spełnienie byłoby złamaniem ciążącego na Żydach bezwzględnego zakazu pracy w szabat. W zasadzie, prawo talmudyczne zakazuje tego rodzaju praktyk. Niejednokrotnie jednak zmuszały do nich warunki życia, zwłaszcza w chłodnym klimacie wschodnim i północnym Europy. Toteż z pomocy sz.-g. korzystano przede wszystkim w wypadku konieczności ogrzania pomieszczeń mieszkalnych lub podgrzania pożywienia (człowiek zmarznięty – zgodnie z prawem religijnym – uważany był za chorego), zmiany świec w świeczniku, zapalenia światła oraz w sprawach związanych z micwą lub dobrem całej wspólnoty. W wielu ludowych podaniach rolę sz.-g. pełnił golem; zaś w rzeczywistości – ubodzy chrześcijanie (czasem za niewielkie wynagrodzenie, np. za kawałek świątecznej chały), służący nie-Żydzi bądź chrześc. sąsiedzi. Samo proszenie o wykonanie czynności też było zakazane, toteż omijano je, stosując formułę pośrednią, tj. pytając, czy dana osoba mogłaby coś uczynić. Rabini niejednokrotnie przeciwstawiali się temu sposobowi obchodzenia prawa religijnego. Ta postawa manifestowała się także w praktyce używania pojęcia sz.-g. dla określenia Żydów nieortodoksyjnych lub nie dość skrupulatnie przestrzegających religijnych nakazów.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem