szabasówka

(od szabas, szabes = jid., sobota) – 1. mała, cienka, tzw. groszowa świeczka łojowa, używana przez biedotę żydowską przede wszystkim do palenia w szabat; mogąca też służyć do oświetlania pomieszczeń w inne dni; 2. określenie wódki, używanej przez Żydów w szabas do kid(d)uszu, zamiast wina. Obyczaj ten był popularny szczególnie w północno-wschodnich rejonach Rzeczpospolitej (Litwa), gdzie panował surowszy klimat. W 2. poł. XIX w., wraz ze zniesieniem przepisów dotyczących ograniczeń zamieszkiwania ludności żydowskiej (por. strefa osiadłości) i wynikającym stąd napływem litwaków i Żydów ze Wschodu na ziemie centr. Polski, obyczaj ten upowszechnił się (zob. też minhag); 3. aksamitna okrągła czapeczka (jarmułka), noszona przez Żydów w szabat i święta, ozdobiona haftem lub wykonana techniką szychu, czasem okolona futerkiem; 4. popularna nazwa żydowskiej szkoły elementarnej, w której w soboty nie odbywały się zajęcia. Szkoły takie były tworzone w okresie międzywojennym na podstawie przepisów tymczasowych (obowiązujących na terenach byłej Rosji) o szkołach elementarnych, wydanych 10 VIII 1917 przez Departament WRiOP Tymczasowej Rady Stanu, a potem – Okólnika ministra WRiOP z 14 VI 1918 (w którym była mowa także o innych świętach żydowskich). Z biegiem czasu, z placówek tych korzystała coraz większa liczba dzieci i – zgodnie z przyjętym przez polskie władze założeniem – wywarły one znaczny wpływ na polonizację młodzieży żydowskiej.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand