sprawiedliwi wśród narodów świata

Sprawiedliwi wśród Narodów Świata (hebr. chaside(j) um(m)ot ha-olam = dosł.: pobożni wśród narodów świata; jidysz chside-umes-haojlem) – termin rabiniczny, określający sprawiedliwych nie-Żydów. Pojawia się on w midraszach. Jego rozwinięciem jest stwierdzenie zawarte w Tosefcie, iż będą oni mieli udział w Przyszłym Świecie (Olam ha-Ba). Dwukrotnie potwierdził to Majmonides, uznający, że nadające im tę rangę przestrzeganie praw Noachidów ma swe źródło w wierze, która pochodzi z boskiego natchnienia. W średniow. literaturze rabinicznej koncepcja s.w.n.ś. została rozwinięta. W Sefer ha-Zohar znalazła się również wskazówka, że na ów status zasługują nie-Żydzi, którzy nie nienawidzą ludu Izraela i sprawiedliwie odnoszą się do jego członków. Po II wojnie światowej zaczęto używać określenia s.w.n.ś. w stosunku do osób, które udzielały pomocy Żydom w Europie w okr. Holokaustu. W 1953 parlament izraelski uchwalił ustawę, którą został utworzony Instytut Jad wa-Szem (Yad Vashem), mający za jedno ze swych zadań upamiętnianie sprawiedliwych. W tym celu powołano komisję pod przewodem sędziego izraelskiego Sądu Najwyższego, mającą badać związane z tym materiały, która ustaliła, że tytuł honorowy S.w.N.Ś. będą otrzymywać osoby, udzielające pomocy Żydom z pobudek humanitarnych, z narażeniem własnego życia. W ramach Jad wa-Szem powołano też departament do spraw S.w.N.Ś. Od 1963 przyznawany jest medal, opatrzony zaczerpniętą z Talmudu dewizą: „Kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat”. Sam tytuł S.w.N.Ś. upoważnia do zasadzenia drzewka oliwnego w Jerozolimie w tzw. Alei Sprawiedliwych. Poprawka z 1985 do ustawy z 1953 umożliwia nadanie honorowego obywatelstwa Izraela wyróżnionym osobom. Przeszło trzecią część ogólnej liczby osób, które otrzymały tytuł S.w.N.Ś., stanowią obywatele państwa polskiego w granicach z 1939 (por. Polskie Towarzystwo Sprawiedliwych wśród Narodów Świata). Do 1967, tj. do czasu zerwania stosunków dyplomatycznych między PRL a Izraelem, wnioski o odznaczenie Polaków tym tytułem przygotowywała ambasada izraelska w Warszawie (przedstawicielstwo Izraela w Polsce). Później nastąpiła dziesięcioletnia przerwa, po której w 1978 przybyła do Polski delegacja Jad wa-Szem w celu wręczenia tytułów i medali. W 1979 przygotowaniem wniosków zajął się ŻIH, w którym od 1982 istnieje odrębny Dział Odznaczeń Yad Vashem.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem