seniorat ziemski i okręgowy

część średniego szczebla samorządu żydowskiego w dawnej Rzeczypospolitej. S.z. i o. działały między zjazdami sejmików żydowskich. Seniorzy ziemscy (hebr. rosze(j) ha-galil) zasiadali do obrad według hierarchicznego porządku. W poszczególnych s.z. i o. liczba członków wynosiła od pięciu – w Małopolsce, sześciu – w Wielkopolsce, do trzynastu – na Rusi. Zasadniczym zadaniem tych organów było realizowanie powziętych na sejmikach uchwał oraz rozwiązywanie bieżących spraw ziemstwa i okręgu. We wszystkich czterech ziemstwach i siedmiu okręgach senioraty przede wszystkim zajmowały się sprawami podatku pogłównego. Były one zorganizowane podobnie, jak zarządy gmin. W skład s.z. i o. wchodzili: marszałek ziemstwa, rabin ziemski, seniorzy zwykli i podziemscy oraz urzędnicy ziemstwa i okręgu (m.in.: wiernik, symplarz, syndyk, pisarz ziemski i szkolnik). Marszałek zajmował się bieżącymi sprawami ziemstwa i okręgu, wraz z rabinem wydawał dyspozycje prawne, a po wyborach obaj przedstawiali się wojewodzie. Rabin nie był – tak jak w gminie – zwykłym urzędnikiem, ale duchowym i moralnym przywódcą, osobą o wielkim autorytecie. Seniorzy pomagali marszałkowi w zarządzaniu majątkiem, sporządzaniu wykazu podatków państwowych i ziemskich. Seniorom ziemstw przysługiwało prawo rozstrzygania sporów między władzami kahału a osobami prywatnymi w miejscu ich zamieszkania; dotyczyło to także Żydów mieszkających we wsiach, gdy przedmiot sporu nie przekraczał wartości 100 złp. Senior ziemstwa mógł (od 1691) zmieniać ustalony tradycją porządek wzywania Żydów do czytania Tory w szabat i w dni świąteczne. Wiernicy ziemscy, podobnie jak kahalni, w zasadzie byli kasjerami. Syndyk ziemski zajmował się nie tylko interwencjami, ale i sprawami finansowymi. Pisarz przechowywał wszystkie księgi oraz dokonywał wpisów do pinkasu ziemskiego. Można sądzić, że organizacja oraz zadania senioratu i ziemstw były podobne. (Zob. też Trybunały Sejmowe żydowskie)

Autor hasła: Anatol Leszczyński

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem