rewizjoniści (Rewizjoniści)

zw. też Syjonistami-Rewizjonistami (jid. Cijonistn-Rewizjonistn) albo Syjonistami-Aktywistami (jid. Cijonistn-Aktiwistn); właśc. Nowa Organizacja Syjonistyczna, nosząca wcześniej również nazwy: Organizacja Syjonistów-Rewizjonistów w Polsce (Brit ha-Zohar), Związek Syjonistów-Rewizjonistów; Związek Syjonistów-Aktywistów – prawicowy odłam w ruchu syjon., którego twórcą i wieloletnim przywódcą był W. Żabotyński. R. wyodrębnili się ze Światowej Organizacji Syjonistycznej (ŚOS) w maju 1925, pozostając początkowo jej integralną częścią. We wrześniu 1931, na posiedzeniu Egzekutywy Związku R. w Calais, powzięto uchwałę o przekształceniu Związku w niezależną i jednolitą organizację; został utworzony Związek Syjonistów-Rewizjonistów. Choć większość r. pozostała w ŚOS, tworzyli oni odrębną federację i prowadzili własną politykę wobec władz mandatowych. Odwoływali się do idei, sformułowanych przez T. Herzla; szczególnie do traktowania syjonizmu jako ruchu politycznego. Wychodzili z założenia, że tylko stworzenie państwa żydowskiego po obu stronach Jordanu, z żydowską większością, umożliwi realizację haseł syjonistycznych. Oskarżali Wlk. Brytanię o politykę sprzeczną z zasadami mandatu i deklaracji Balfoura. W sierpniu 1932 V Światowy Zjazd Rewizjonistów w Wiedniu ratyfikował uchwały z Calais. W Polsce pierwsze koła r. powstały w 1925, m.in. w Warszawie i Wilnie. Rok później odbyła się pierwsza konferencja ruchu. W 1931 Zjazd Rewizjonistów ratyfikował uchwały z Calais. Utworzono trzy centralne komitety z jednolitą Radą Naczelną; Żabotyński opowiadał się za wystąpieniem większości r. ze ŚOS, czemu sprzeciwiał się m.in. M. Grossman i grono związanych z nim osób. 20 III 1933, na konferencji Rady Partyjnej Światowego Związku Rewizjonistów w Katowicach, Żabotyński sformułował żądanie, by r. podlegali dyscyplinie partyjnej Związku Rewizjonistów, a dopiero w drugiej kolejności – ŚOS. Kiedy Rada nie uchwaliła tej rezolucji, Żabotyński rozwiązał centralne komitety i ustanowił w ich miejsce komisarzy. W 1935, w drodze plebiscytu, r. poparli stanowisko Żabotyńskiego i opowiedzieli się za opuszczeniem ŚOS oraz utworzeniem własnej organizacji. We wrześniu 1935, w Wiedniu, zebrała się konferencja założycielska Nowej Organizacji Syjonistycznej, powołując Żabotyńskiego na swego prezydenta. W latach 30. istniały więc dwa Związki Rewizjonistów – Żabotyńskiego i tzw. grossmanistów. W 1936 r. utworzyli Nową Organizację Syjonistyczną w Polsce (NOSwP) i powołali tymczasowe władze partyjne (Komisariat i jego Prezydium). Mimo podziału, wpływy r. w Polsce w 2. połowie lat 30. szybko rosły; wydawano własną prasę. Z NOSwP związane były organizacje: młodzieżowa (Brit Trumpeldor), byłych wojskowych (Brit he-Chaj(j)al) i kobieca (Brit Naszim Leumij(j)ot). R. mieli największe wpływy w województwach centralnych i płn.-wschodnich. W polityce krajowej współpracowali przede wszystkim z frakcją Et Liwnot oraz z Mizrachi. NOSwP opowiadała się za szybką ewakuacją Żydów z Europy Środkowej i Wschodniej, na drodze porozumienia z poszczególnymi rządami (plan ewakuacji). W 1938 przygotowano nawet program przyjęcia w Palestynie 1,5 tys. Żydów europejskich. W 1939 Żabotyński wezwał do zawieszenia walki z Wielką Brytanią na czas trwania wojny i skoncentrowania wysiłków na pokonaniu Niemiec, oraz do stworzenia żydowskich oddziałów wojskowych i żydowskiej reprezentacji na przyszłą konferencję pokojową. Podczas wojny r. działali nielegalnie, m.in. wydawali prasę w getcie warszawskim, gdzie stworzyli własną organizację zbrojną – Żydowski Związek Wojskowy. Pod koniec 1945 r. podjęli nieudaną próbę legalizacji swej działalności, jako Związek Żołnierzy Żydów Uczestników Walki z Faszyzmem. Dalszą pracę prowadzili nielegalnie, w ramach zarejestrowanych partii: Ichud, Mizrachi, Aguda. Liczni działacze brichy także wywodzili się spośród dawnych r. Na Zlocie Zdemobilizowanych Żołnierzy, zorganizowanym w sierpniu 1946, pod patronatem Ichudu, powołano do życia sekcję Maawak, która stała się komendą nacz. r.; oficjalnie liczyła ona 300 członków; współpracowało z nią ok. 1,5 tys. osób. Przewodniczącym sekcji był Izaak Nejter, sekretarzem generalnym – Henryk Zussman. R. uczestniczyli w organizowaniu emigracji Żydów z Polski, uważając że jedynie w Palestynie jest ich miejsce. Opowiadali się za utworzeniem państwa żydowskiego drogą walki zbrojnej. W 1946 r. powrócili do ŚOS. W Izraelu dwóch reprezentantów r. podpisało Deklarację Niepodległości, choć nie weszli oni w skład rządu tymczasowego. R. związani z organizacją wojsk. Irgun Cwai Leumi, założyli partię Cherut (hebr., Wolność; właśc. Tnuat ha-Cherut = Ruch Wolnościowy), która zdobyła miejsca w I Knesecie. W 1950 w diasporze utworzyli nowy związek, dla którego centralę stanowiła właśnie ta partia w Izraelu. Od 1973 do chwili obecnej, idee rewizjonistyczne są na arenie politycznej reprezentowane przez partię Likud.

Autor hasła: Natalia Aleksiun

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem