pik(k)uach nefesz

(hebr., dosł.: otwór dla życia; termin pochodzi od analizy przypadku prowadzenia akcji ratunkowej po zawaleniu się domu w szabat, i zalecenia nie przerywania jej, aż do chwili, gdy zostanie wydrążony otwór, dzięki któremu będzie można stwierdzić, czy znajdująca się pod gruzami ofiara oddycha; przenośnie: ratowanie życia; jid. pikuech nefesz) – termin rabiniczny, odnoszący się do obowiązku ratowania zagrożonego życia ludzkiego, wywiedziony jako zasada z Księgi Kapłańskiej (18,5); jej stosowanie było uważane za ważną micwę. Pojęcie „zagrożenia” odnosi się w tym wypadku nie tylko do choroby lub bezpośredniego niebezpieczeństwa (hebr. sakanat nefaszot = niebezpieczeństwo życia), ale także do warunków, które poprzez swe oddziaływanie mogą spowodować zagrożenie życia (hebr. safek sakanat nefaszot = dosł.: niepewność [tj. potencjalna możliwość] zagrożenia życia). Zasada ta pochodzi przede wszystkim od postrzegania życia ludzkiego jako „światła boskiego”, które należy chronić, a również od tego, iż – zgodnie z tradycją – w szabat można dokonywać obrzezania, pojętego jako „operacja” na jednym z organów. Konsekwencją przyjęcia zasady p.n. było uznanie prawa do łamania obowiązku święcenia szabatu i innych nakazów rytualnych, jeśli miałoby to prowadzić do ochrony życia własnego lub innych osób (także poprzez złagodzenie postu w Jom Kipur przez ludzi słabego zdrowia i chorych), niezależnie od tego, na jak długo zostanie ono uratowane. Według Talmudu, w tym kontekście wyjątek stanowią: morderstwo, bałwochwalstwo (idolatria) i kazirodztwo bądź cudzołóstwo (Sanhedrin 74a-b; por. też nechusztan). Przyjęcie zasady p.n., miało liczne konsekwencje w życiu Żydów, m.in. wpływało ono na szczególny stosunek do zawodu lekarza, a także lekarzy wobec pacjentów; spowodowało wprowadzenie do kodyfikacji halachicznej wielu przepisów higienicznych, które szczegółowo zostały rozwinięte w dziele Szulchan Aruch; wpłynęło również na powstanie idei kid(d)usz ha-chajim. (Zob. też: autopsja i sekcja zwłok; samobójstwo; śmierć)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand