parochet

(hebr.; jid. porojches) – w synagodze bogato zdobiona zasłona na aron (ha-)kodesz. Geneza zwyczaju zawieszania p. sięga czasów biblijnych i odwołuje się do nakazów Bożych, odnoszących się do urządzenia Pierwszego Przybytku. Używany współcześnie p. jest odpowiednikiem zasłony, która w Namiocie Spotkania (a potem w Świątyni Jerozolimskiej), oddzielała miejsce Święte (hebr. Kodesz) od Najświętszego (Święte Świętych), gdzie stała Arka Przymierza (Wj 26,31-34; 2 Krn 3,14). Kryła ona przed oczyma wiernych obecność Bożą – Szechinę, która – według tradycji żydowskiej – wypełniała przestrzeń między cherubami, zdobiącymi wieko Arki Przymierza. Kolorystyka p. była dowolna, jedynie w święto Rosz ha-Szana i Jom Kipur obowiązywał kolor biały. P. towarzyszył zwykle kaporet (hebr., lambrekin; jego bibl. nazwa w j. hebr. [Wj 25,17-22] odnosi się do złotego wieka, ozdobionego dwoma cherubami, którym przykryta była Arka; jej przeniesienie na lambrekin jest, w pewnym sensie, kontynuacją tradycji biblijnej). Także ozdabianie p. dwoma lwami, podtrzymującymi koronę – tak typowy motyw zdobniczy dla żydowskiej sztuki kultowej – znajduje tutaj szczególne uzasadnienie. Lwy, powszechnie uznawane za symbol pokolenia Judy, w tym wypadku stanowią raczej odpowiednik cherubów – strażników Prawa, jakie znajdowały się na najstarszym, biblijnym kaporecie i na zasłonie. Zazwyczaj inskrypcje umieszczane na p. mają charakter donacyjny bądź zawierają cytaty z BH lub fragmenty modlitw. W XVIII w. stały się popularne motywy przedstawień rozmaitych sprzętów ze Świątyni Jerozolimskiej. (Zob. też pargod)

Autor hasła: Magdalena Sieramska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem