orszak (kondukt) żałobny

(pogrzebowy) (hebr., halwajat ha-met, lewaja; jid., lewaje) – kondukt żałobników, który – po wyniesieniu zwłok zmarłego z domu – ustawia się za marami lub za karawanem. Przy karawanie postępuje woźnica, za nim żałobnicy – krewni zmarłego (kobiety za mężczyznami), następnie jego znajomi. W przeszłości, gdy chciano podkreślić szczególną pozycję lub zasługi zmarłego, w o.ż. często szły zawodowe płaczki, a przed karawanem – dzieci z sierocińca, skandujące werset z Psalmu 85,14: „Sprawiedliwość pójdzie przed Nim”. W kondukcie szedł też członek miejscowego bractwa pogrzebowego, który niósł skarbonę, i ze słowami cedaka tacel mi-mawet, zbierał datki dla ubogich. Zgodnie z tradycją, osoby spotykające kondukt powinny wstać (jeśli siedziały) i przejść z nim kilka kroków (przynajmniej cztery łokcie), dla okazania szacunku zmarłemu (traktowano to jako dobry uczynek, nazywany w języku hebrajskim met-micwa; por. micwa). Jeżeli ciało było złożone na marach – nieśli je członkowie bractwa pogrzebowego i przyjaciele zmarłego. Kondukt zatrzymywał się siedmiokrotnie; zmieniały się wówczas osoby niosące mary, wygłaszano krótkie przemowy. Jeżeli po drodze mijano synagogę, w której modlił się zmarły, również należało się zatrzymać. Przy cmentarzu zatrzymywano się po raz ostatni i do pomieszczenia tahary w domu przedpogrzebowym wchodzili jedynie członkowie bractwa pogrzebowego. Żałobnicy oczekiwali na zewnątrz lub w sąsiedniej sali. Po zakończeniu czynności obmywania, za zwłokami ułożonymi na marach, ponownie ustawiał się o.ż. i – w tej samej kolejności co poprzednio – udawano się ku wykopanemu grobowi. Po zakończeniu pogrzebu żałobnicy przechodzili w skarpetkach przez salę domu przedpogrzebowego, mijając ustawione w szpaler przybyłe na cmentarz osoby, które składały im kondolencje. Z cmentarza uczestnicy pogrzebu, zgodnie z tradycją, winni byli wracać inną drogą niż przybyli. (Zob. też dobroczynność.)

Autor hasła: Jan Jagielski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem