nowele talmudyczne

(hebr., chid(d)uszim) – określenie nadawane pewnemu typowi komentarzy do Talmudu; jeden z najważniejszych gatunków literatury rabinicznej. Autor śledzi w nim pewien problem lub analizuje fragment tekstu talmudycznego, poświęconego – generalnie rzecz biorąc – zagadnieniom halachicznym, w celu wydobycia (odsłonięcia) nowego rozwiązania. Geneza n.t. wywodzona jest od komentarza gaona Chananiela (XI w.), w którym został zreferowany schemat dysputy talmudycznej. Pierwsze n.t. powstawały w XII i XIII w.; za ojczyznę tego gatunku uważa się Hiszpanię (por. np. Adret Salomon ben Abraham). Niektóre n.t. mają formę „superkomentarzy” do wcześniejszych utworów tego typu. W tym wypadku punktem wyjścia dla podejmowanych rozważań bywały skomplikowane kwestie i trudności, na które natrafili poprzednicy autora. Oprócz dzieł oryginalnych jednego rabina, wydawano także antologie n.t., zebranych z różnych rękopisów talmudystów, które nie ukazały się drukiem. Stosowanie pilpulu z czasem doprowadziło do kryzysu tego gatunku i uczynienia z n.t. czystej spekulacji. (Zob. też tosafot)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand