mord rytualny

(hebrajski, alilat dam = dosłownie: oszczerstwo krwi; jidysz, aliles-dam)oskarżenie o zabójstwo o charakterze rytualnym (tj. wiążące się z wiarą w magiczne, uzdrawiające właściwości ludzkiej krwi), wysuwane na przestrzeni dziejów przeciwko przedstawicielom różnych religii. W pierwszych wiekach naszej ery o dopuszczanie się m.r. pomawiano chrześcijan, zamieszkujących Imperium Romanum, co było przyczyną krwawych ich prześladowań. Od XII wieku o zbrodnię tę oskarżano Żydów, którzy jakoby mieli używać krwi dzieci chrześcijańskich do wypieku macy na święto Pesach lub do leczenia ran po obrzezaniu. Procesy o m.r. miały miejsce w Blois (1171), Fuldzie (1235), Londynie (1279), Monachium (1285) i w Pradze (1305). Oskarżonych z reguły skazywano na śmierć przez spalenie na stosie. Pierwsze w Polsce oskarżenie o m.r. wysunięto przeciw Żydom w Krakowie w 1407; procesy o m.r. stają się w Rzeczypospolitej zjawiskiem częstym dopiero około połowy XVI w. (Rawa Mazowiecka – 1547, Łęczyca – 1569), ich liczba wzrosła na przełomie XVI i XVII wieku w związku z postępami kontrreformacji, a klęski polityczne i rozkład systemu gospodarczego sprzyjały ponawianiu oskarżeń w 2. połowie XVII wieku i w 1. połowie XVIII w. (miedzy innymi Sandomierz – 1710, Poznań – 1736; por. Kalahora Arie Lejb). W 1759, podczas dysputy lwowskiej, frankiści zarzucili prawowiernym Żydom, że w Talmudzie zawarte są zalecenia, dotyczące używania krwi chrześcijańskiej. Mit o m.r. był bardzo trwały, mimo iż uczeni żydowscy, ochrzczeni Żydzi, a także papieże, teologowie katoliccy a później także protestanccy od czasów średniowiecza wykazywali bezpodstawność takich oskarżeń. Pojawiały się one jednak jeszcze w 2. połowie XVIII i w XIX wieku, a nawet w XX wieku, miedzy innymi w Xanten w Nadrenii (1892), Chojnicach (1900), Kijowie (1911). Plotka o m.r., dokonanym przez Żydów, wywołała w 1946 pogrom kielecki. Absurdalność tego zarzutu oraz poziom nienawiści i zdziczenia ludzi uczestniczących w pogromie, już po zakończeniu działań wojennych, świadomych ogromu zbrodni dokonanych przez Niemców i tragicznych doświadczeń ludności żydowskiej w okresie Holokaustu, sprawiła, że większość ocalonych opuściła Polskę na zawsze. (Zob. też w: Izaak Brodawka z Brześcia Litewskiego)

Autor hasła: Paweł Fijałkowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem