mag(g)id

(hebr., kaznodzieja, l.mn. mag(g)idim; jid., maged) – wędrowny kaznodzieja, darszan, który wykładał Prawo, przeważnie w oparciu o hagadyczne i ludowe legendy, podejmował publiczne dysputy religijne; gminny kaznodzieja w synagodze, łączący niekiedy tę funkcję z godnością rabina. W okresie talmudycznym magidim (darszanim) stanowili odrębną klasę społeczną uczonych-interpretatorów Prawa. Od czasu gaonów, aż po wieki średnie, najczęściej w sobotnie popołudnia, objaśniali oni tekst biblijny, przypadający na dany tydzień, używając przy tym miejscowego języka, zrozumiałego dla wszystkich żydowskich mieszkańców danego miasta. Wędrowni kaznodzieje, będący najczęściej uczonymi bez stałej posady zajmowali ważne miejsce w życiu społeczności żydowskiej: umacniali wiarę, nieśli nadzieję, zapowiadali zmiany w położeniu ludu Izraela (nadejście Mesjasza), grozili konsekwencjami, mogącymi wyniknąć z nieprzestrzegania Prawa (tzw. mochichim = kaznodzieje-moraliści; l.p. mochijach). Kabaliści nazywali Magidem niebiańskiego posłannika (hebrajski, Meszul(l)ach), a zarazem opiekuna, który objawiał im boskie misteria, ukryte w Torze (według J. ben E. Karo, Magid był niebiańskim uosobieniem ducha MisznySzechiny). W sabataizmie tytuł m. nadawano prorokom, zwiastującym bliskie zbawienie. W chasydyzmie tytuł ten nosili najwybitniejsi cadycy, między innymi Baal Szem TowDow Ber z Międzyrzecza (zob. też: Magid z Dubna; Magid z Kielm; Magid z Kępna; Magid z Kozienic, Magid ze Słucka, Magid ze Złoczowa). W epoce oświecenia żydowskiego pojawił się nowy typ m. – kaznodziei „postępowego”, którego nazywano matifem (hebr., mat(t)if = kaznodzieja, osoba prawiąca morały) lub z niemieckiego – folksrednerem (niem., Volksredner = wygłaszający kazania, zazwyczaj w języku niemieckim). (Por. też baal t(e)szuwa)

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand