łoszn ha-kojdesz

(jid.; hebr., leszon ha-kodesz = język święty) – określenie języka hebrajskiego, funkcjonujące zarówno w literaturze rabinicznej, jak i potocznie, dla odróżnienia go od mowy codziennej Żydów, zwanej w języku jidysz „językiem matczynym” (mame-łoszn). Jego znaczenie wynikało przede wszystkim z faktu, iż to właśnie w nim Tora została przekazana narodowi wybranemu. Według Miszny, ł. ha-k. jest językiem aniołów, a praktykujący mówienie nim będą mieli udział w Przyszłym Świecie (Olam ha-Ba). Midrasz Sifre(j) ekew (46) nakazuje ojcom rozmawiać z dziećmi w ł. ha-k., kiedy tylko zaczną one mówić, zaś zaniechanie tego obowiązku, porównuje do pogrzebania ich. Choć język hebrajski już w VI wieku p.n.e. przestał być używany jako język państwowy, a w III wieku p.n.e. ostatecznie przestał być mową codzienną, jednak każdy Żyd poznawał go w szkole religijnej (cheder, jesziwa), jako że służył on głównie do celów religijno-liturgicznych oraz do studiów nad Torą. Ł. ha-k. pozostawał nieznany dla większości kobiet, a część męskiej populacji posługiwała się nim wyłącznie biernie. Wielu mężczyzn z czasem popadało we wtórny, tzw. hebrajski analfabetyzm. W języku tym powstawała bogata literatura religijna; pewne jej aspekty dotyczyły życia codziennego Żydów, np. responsy. W języku hebrajskim publikowano również kazania synagogalne, nawet jeśli w praktyce wygłaszano je w języku używanym na co dzień przez miejscowych Żydów. Podobnie rzecz się miała z protokołami gmin, dekretami sądowymi i postanowieniami cechów. Ludzie wykształceni pisali listy zazwyczaj także w języku hebrajskim. Szczególnie głęboko religijni Żydzi używali tego języka także w szabatświęta, sądząc, że mowa potoczna może profanować te dni. Ł. ha-k. ma także wymiar mistyczny, wynikający z przekonania – silnego zwłaszcza wśród kabalistów – że każde słowo Tory i każda litera alfabetu hebrajskiego mają ogromne znaczenie oraz zawierają wielkie tajemnice. Według midraszu, litery istniały już przed stworzeniem świata, jak również miały w tym akcie istotne znaczenie. Toteż język hebrajski odgrywał wielką rolę w kabalistycznych spekulacjach (por. gematria; notarikon). Ze wszystkich wymienionych wyżej względów, niektóre środowiska ortodoksyjne ostro występowały przeciw używaniu ł. ha-k. do codziennej komunikacji.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem