łania; sarnica

(aram., ajalta; hebr., aj(j)ala; jid., hind) – popularny motyw hagadyczny i kabalistyczny; wedle tradycji żydowskiej, uważana jest za „sprawiedliwą” pomiędzy zwierzętami. Najczęściej wizerunek jej można odnaleźć w iluminowanych manuskryptach hebrajskich – megil(l)ach, hag(g)adach, Bibliach lub machzorach. Przeważnie, razem z jeleniem lub zającem, ucieka przed goniącymi ją psami i myśliwymi lub jest przez nich osaczona. W tym wypadku jest symbolem wygnania Izraela i jego cierpień, doznawanych w diasporze, a zarazem zapowiedzią nadejścia czasów mesjańskich. Źródłem tej symboliki stała się legenda Sefer ha-Zohar, oparta na tekście talmudycznym, w którym mowa jest o ł. jako zwierzęciu bardzo trudno rodzącym, ze względu na „ciasną” macicę. Bóg, chcąc ulżyć jej cierpieniom, wysłał do niej węża. Jego dwukrotne ukąszenie przyspieszyło rozwiązanie. Dla mistyków żydowskich ł. jest też symbolem Szechiny – Boskiej Opatrzności i narodzin zbawienia pośród cierpienia. Uosabia także ludzi sprawiedliwych, którzy w Przyszłym Świecie (Olam ha-Ba) dostąpią życia wiecznego. Ta symbolika wywodzi się prawdopodobnie z metafory biblijnej (Iz 6,13), w której ta kategoria ludzi przyrównana została do „dębów sprawiedliwości”, a w języku hebajskim słowo „dąb” i „łania” mają ten sam rdzeń (ajl; alef, jod, lamed). Ł. jest też znakiem plemienia Neftalego (Rdz 49,21).

Autorzy hasła: Jan Doktór, Magdalena Sieramska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand